Tài sản nước ngoài tăng, tài khoản vẫn lỗ: Cách tính tác động tỷ giá

Một khoản đầu tư ở nước ngoài có thể tăng 10% theo đồng tiền của tài sản nhưng vẫn lỗ khi quy đổi về đồng tiền hạch toán của tài khoản. Với vị thế được thanh toán toàn bộ bằng vốn tự có và không phòng hộ tỷ giá, lợi suất tài sản và lợi suất ngoại tệ kết hợp theo phép nhân, không chỉ là phép cộng. Mua quỹ hoặc xem giá trị quỹ bằng nội tệ cũng không tự động loại bỏ rủi ro tỷ giá.

Chọn đồng tiền đo lường trước khi tính lãi lỗ

Xét một tình huống giả định, không phải giá hiện tại: nhà đầu tư đo tài sản bằng euro và nắm giữ tài sản bằng USD. Không có đòn bẩy, nộp tiền giữa kỳ, thuế, phí hay lãi tiền mặt. Gọi q là số USD đổi được từ một euro. q tăng nghĩa là euro mạnh lên; muốn đổi USD sang euro phải chia cho q.

Khi q = 1,10, 10.000 euro đổi thành 11.000 USD. Tổng lợi suất 10%, giữ các khoản phân phối trong danh mục USD, đưa giá trị lên 12.100 USD. Nhưng nếu q cuối kỳ là 1,25, giá trị chỉ còn 9.680 euro: −3,2%. Chênh lệch định giá này vẫn tồn tại khi chưa bán tài sản. Trì hoãn đổi tiền thực tế không làm mất rủi ro đo bằng euro.

Lợi suất bằng euro = (1 + lợi suất bằng USD) × q đầu kỳ ÷ q cuối kỳ − 1.

Nếu đảo cách yết giá thành euro trên một USD, phải nhân thay vì chia. Cần phân biệt đồng tiền báo cáo của tài khoản, đồng tiền kế toán của quỹ và đồng tiền giao dịch trên sở. Một mã giao dịch bằng đồng tiền khác của cùng danh mục không phòng hộ không tự thay đổi mức phơi nhiễm cơ bản.

Vì sao 10% trừ 12% không bằng kết quả thực

Giá trị USD tính bằng euro giảm 12%: 1,10 ÷ 1,25 − 1. Ở chiều ngược lại, euro tăng 13,64% khi tính bằng USD. Hai tỷ giá nghịch đảo có mẫu số khác nhau nên không thể chỉ đảo dấu phần trăm biến động.

Lợi suất cuối cùng bằng lợi suất tài sản cộng lợi suất ngoại tệ và tích của hai phần đó. Ở đây: 10% − 12% − 1,2% = −3,2%. Phần 1,2 điểm phần trăm cuối không phải phí ẩn. Khoản lãi mới 1.100 USD cũng chịu tác động của USD giảm giá khi đổi về euro.

Nếu cố định lợi suất tài sản ở 10%, tỷ giá hòa vốn là 1,10 × 1,10 = 1,21. USD chỉ cần mất khoảng 9,09% giá trị theo euro để xóa hết lợi nhuận, không phải 10%. Đây là ngưỡng có điều kiện, không phải dự báo tỷ giá. Khi lợi suất tài sản đổi, phải tính lại ngưỡng.

Thời điểm đổi cổ tức cũng tạo khác biệt

Trong ví dụ riêng, mua 100 cổ phiếu giá 100 USD, giá cuối kỳ 106 USD và cổ tức 4 USD mỗi cổ phiếu. Với q đầu kỳ 1,10, chi phí là 9.090,91 euro. Đổi 400 USD cổ tức tại q = 1,20 thu được 333,33 euro. Nếu q cuối kỳ 1,25, cổ phiếu trị giá 8.480 euro. Không tính lãi tiền mặt, tổng giá trị là 8.813,33 euro, lợi suất khoảng −3,05%.

Nếu giữ cổ tức bằng USD, cuối kỳ sẽ có 11.000 ÷ 1,25 = 8.800 euro, tương ứng −3,2%. Chênh lệch 13,33 euro đến từ thời điểm quy đổi, không phải việc chọn cổ phiếu. Cổ tức đã đổi phải ghi theo số euro thực nhận, không đổi thêm lần nữa theo tỷ giá cuối kỳ. Cũng không cộng lại cổ tức vào một chuỗi tổng lợi suất vốn đã bao gồm khoản này.

Phòng hộ vốn gốc không khóa toàn bộ lợi nhuận

Trở lại ví dụ vốn 10.000 euro. Giả sử có hợp đồng kỳ hạn bán 11.000 USD khi đáo hạn tại 1,12 USD/euro, còn tỷ giá giao ngay cuối kỳ là 1,25. Vốn gốc được đổi thành 9.821,43 euro. Khoản lãi thêm 1.100 USD nằm ngoài số tiền hợp đồng nên chỉ đổi được 880 euro theo giá giao ngay. Tổng cộng 10.701,43 euro, lợi suất 7,01%, không phải 10%.

Có thể kiểm tra theo cách khác: lấy giá trị không phòng hộ 9.680 euro cộng lãi thanh toán kỳ hạn 11.000 ÷ 1,12 − 11.000 ÷ 1,25 = 1.021,43 euro. Hai cách cho cùng kết quả. Đây là hợp đồng có giá trị danh nghĩa cố định và một ngày đáo hạn, không đại diện cho mọi quỹ phòng hộ tỷ giá.

Tỷ giá kỳ hạn không phải dự báo chắc chắn về giao ngay tương lai hay cách khóa miễn phí tỷ giá ban đầu. Điểm kỳ hạn phản ánh chênh lệch lãi suất và còn có thể chịu tác động của basis cùng điều kiện thực hiện; không thể gọi toàn bộ là phí. Nếu tài sản ngược lại giảm 20% còn 8.800 USD, hợp đồng vẫn bán 11.000 USD tạo vị thế bán ngoại tệ dư 2.200 USD. Tài sản tăng có thể khiến phòng hộ thiếu, còn giảm có thể dẫn tới phòng hộ quá mức. Tần suất điều chỉnh và quản lý tiền mặt vì thế rất quan trọng. Ví dụ chưa tính chi phí giao dịch bổ sung và tài trợ tài sản bảo đảm.

Đừng nhầm khác biệt phương pháp với hiệu quả kém

So chỉ số giá bằng USD với tài khoản euro có cổ tức là trộn cả đồng tiền lẫn định nghĩa lợi suất. Giá đóng cửa cổ phiếu, giá trị tài sản ròng và tỷ giá tham chiếu cũng có thể chốt ở các giờ khác nhau. Chênh lệch mua bán, thuế và phí tạo thêm sai lệch; tỷ giá trung bình để định giá chưa chắc là giá có thể giao dịch.

“Giao dịch bằng euro” không đồng nghĩa “phòng hộ sang euro”. Hãy xem đối tượng, tỷ lệ và quy tắc điều chỉnh phòng hộ. Giảm rủi ro tiền tệ không xóa rủi ro kinh doanh, định giá hay lãi suất. Quỹ nhiều đồng tiền cần phân tích từng mức phơi nhiễm, không thể áp một biến động EUR/USD cho toàn danh mục. Hợp đồng tương lai, CFD và tài khoản vay ngoại tệ còn phải xử lý riêng ký quỹ, chi phí vốn và dòng tiền hằng ngày.

Bốn bước đối chiếu sao kê

1. Chốt đồng tiền đo lường và thời điểm định giá tương ứng. Ghi số lượng, giá, tiền mặt và đơn vị tỷ giá; xác định trước cần nhân hay chia.
2. Dựng lại tài sản theo đồng tiền gốc, tách giá, phân phối, thuế và tái đầu tư. Quy đổi dòng tiền theo thời điểm đổi thực tế, không đếm cổ tức hai lần.
3. Liệt kê chiều mua bán, giá trị danh nghĩa, tỷ giá hợp đồng và ngày đáo hạn của từng vị thế phòng hộ. So sánh phần bảo vệ còn lại với giá trị tài sản cập nhật.
4. Dùng chuẩn so sánh cùng đồng tiền, cách xử lý phân phối và phòng hộ. Nếu có nộp rút tiền, áp dụng cách tính giá trị đơn vị và mức sụt giảm có điều chỉnh dòng tiền để không coi vốn mới là lợi nhuận.

Hãy phân bổ chênh lệch cho hiệu quả tài sản, quy đổi ngoại tệ, thời điểm phân phối, thanh toán phòng hộ và chi phí thực hiện. Chỉ phần dư chưa giải thích được sau đó mới cần kiểm tra như một lỗi dữ liệu hoặc sao kê.