Định giá kỳ hạn ngoại hối: Lãi trên sổ khác gì tiền tất toán?

Khóa tỷ giá không có nghĩa là khóa giá trị thị trường của hợp đồng kỳ hạn. Ngay cả khi tỷ giá giao ngay trở về mức đã cam kết, hợp đồng vẫn có thể lãi hoặc lỗ. Và khoản lãi định giá chưa chắc là số tiền ngân hàng trả nếu tất toán hôm nay.

Cần so hợp đồng cũ với một hợp đồng mới có cùng số tiền và ngày giao nhận, rồi chiết khấu phần chênh lệch. Giá trị mô hình, tiền tất toán thực tế và kết quả gộp với khoản phải trả được phòng ngừa là ba phép tính liên quan nhưng không thay thế nhau.

Bắt đầu từ hai dòng tiền đã cam kết

Giả sử hợp đồng hiện hữu nhận 1 triệu EUR và trả 1,1 triệu USD sau 90 ngày. Tỷ giá cố định K là 1,1000 USD/EUR. Toàn bộ số liệu mang tính minh họa. Đây là kỳ hạn có giao nhận ngoại tệ vào ngày cố định, không phải hợp đồng tương lai thanh toán lãi lỗ hằng ngày hay vị thế bán lẻ được gia hạn qua đêm.

Gọi F là tỷ giá kỳ hạn mới đến đúng ngày giao nhận ban đầu, D là hệ số chiết khấu USD cho thời gian còn lại. Với bên mua euro:

V = 1.000.000 × (F − 1,1000) × D

Kết quả tính bằng USD, không phải điểm tỷ giá hay tỷ suất sinh lời trên ký quỹ. Bên bán cùng lượng euro có dấu ngược lại. Nếu đảo cách yết giá sang EUR cho một USD, phải kiểm tra cả đồng tiền của số vốn danh nghĩa và hai khoản nhận, trả. Không thể chỉ lấy nghịch đảo tỷ giá rồi giữ nguyên con số một triệu.

Vì sao chênh lệch giao ngay 20.000 USD chưa đủ?

Đặt tỷ giá giao ngay S=1,1200, lãi suất đơn năm USD 5%, EUR 3%, thời gian 90/360=0,25 năm. Giả định điều kiện tín dụng và tài sản bảo đảm tương đương, không có chênh lệch cơ sở giữa các đồng tiền, giá mua bán hay phí. D_USD=1/(1+0,05×0,25), D_EUR=1/(1+0,03×0,25), nên F=S×D_EUR/D_USD=1,12555831.

Không làm tròn ở bước giữa, giá trị hợp đồng là 25.242,78 USD. Có thể kiểm tra bằng từng dòng tiền: giá trị hiện tại bằng USD của euro sắp nhận là 1.111.662,53; giá trị hiện tại của USD phải trả là 1.086.419,75. Hiệu số khớp hoàn toàn.

Lấy một triệu × (1,1200−1,1000) chỉ ra 20.000 USD, nhưng đã trộn giao dịch giao ngay với giao nhận tương lai. Bảng dưới thay đổi đầu vào tại cùng một ngày định giá, không mô tả lịch sử thị trường. Hợp đồng và 90 ngày còn lại đều giữ nguyên.

Khi giao ngay bằng 1,1000, lãi suất 5%/3% cho giá trị +5.391,66 USD; đổi thành 1%/5% lại ra −10.837,10 USD. Vì thế, biểu đồ giao ngay không đủ giải thích giá trị kỳ hạn. Đến ngày đáo hạn, hệ số chiết khấu bằng một và tỷ giá kỳ hạn hội tụ về tỷ giá giao ngay thanh toán tương ứng.

Đóng vị thế mua euro phải dùng giá ngân hàng mua vào

Giả sử báo giá có thể thực hiện cho cùng số tiền và ngày giao nhận là ngân hàng mua euro ở 1,1250, bán ở 1,1260. Hợp đồng cũ mua euro, nên giao dịch đối ứng phải bán euro. Giá phù hợp là giá mua vào của ngân hàng, 1,1250.

Tại đáo hạn, hợp đồng cũ trả 1.100.000 USD, hợp đồng ngược chiều nhận 1.125.000 USD. Euro nhận và trả bù trừ về kinh tế, còn dòng tiền USD ròng là 25.000. Nếu ngân hàng đồng ý chấm dứt nghĩa vụ và trả tiền hôm nay theo lãi suất chiết khấu giả định 5%, số tiền là 24.691,36 USD. Trừ thêm phí 150 USD trả ngay, còn 24.541,36 USD.

Dùng giá bán 1,1260 sẽ thổi phồng tiền nhận tại đáo hạn thêm 1.000 USD. Dù kỳ hạn gốc từng là 180 ngày, không được dùng nó thay cho 90 ngày còn lại. Phí trả khi đáo hạn cũng cần chiết khấu, không tương đương phí cùng mệnh giá trả hôm nay. Hãy yêu cầu số tiền cuối cùng cùng ngày và đồng tiền thanh toán.

Lãi phái sinh không nhất thiết là lợi nhuận thêm

Nếu hợp đồng bảo vệ hóa đơn 1 triệu EUR thanh toán cùng ngày, giá trị hiện tại của nghĩa vụ đó trong mô hình là 1.111.662,53 USD. Trừ tài sản kỳ hạn 25.242,78 USD còn chi phí hiện tại ròng 1.086.419,75 USD, đúng bằng giá trị hiện tại của 1,1 triệu USD đã khóa.

Đến hạn, doanh nghiệp trả USD lấy euro rồi thanh toán nhà cung cấp. Chỉ ghi nhận lãi phái sinh mà bỏ qua giá trị USD tăng lên của khoản nợ euro là nhìn một nửa nghiệp vụ phòng ngừa. Phép đối chiếu kinh tế này không xác định cách hạch toán phòng ngừa hay xử lý thuế của từng doanh nghiệp.

Hóa đơn bị hủy, giảm hoặc lùi 30 ngày không tự động đổi hợp đồng. Tất toán kỳ hạn trong khi nợ còn nguyên mở lại rủi ro tỷ giá; giữ kỳ hạn sau khi nợ biến mất tạo vị thế không còn khoản đối ứng. Gia hạn cần tách xử lý hợp đồng cũ với giá hợp đồng mới và lịch trả tiền thực tế.

Khi nào mô hình không còn là số tiền có thể nhận?

Giá thị trường phản ánh chênh lệch cơ sở giữa các đồng tiền, thanh khoản, hạn mức tín dụng và tài sản bảo đảm. Hai lãi suất chính sách không thay thế được đường cong thị trường phù hợp. Nếu có báo giá thực hiện được cho đúng dòng tiền, nên đối chiếu trước khi gọi mọi chênh lệch lý thuyết là cơ hội kinh doanh chênh lệch giá. Cần phân biệt điểm kỳ hạn với tỷ giá giao nhận cuối cùng để tránh cộng lại chi phí đã nằm trong tỷ giá.

Giao dịch ngược chiều với ngân hàng khác có thể giảm rủi ro kinh tế nhưng không tự động xóa hai nghĩa vụ pháp lý. Bù trừ, chấm dứt sớm và hoàn trả tài sản bảo đảm phụ thuộc thỏa thuận. Tài sản đã ký quỹ không phải khoản lãi để cộng lần nữa. Kỳ hạn không giao nhận cần tính riêng theo quy tắc chốt tỷ giá và đồng tiền thanh toán.

Năm bước kiểm tra trước khi chấp nhận tất toán

1. Ghi rõ đồng tiền nhận, trả, số tiền cố định, tỷ giá và ngày giao nhận của hợp đồng gốc.
2. Lấy báo giá có thời điểm cho đúng số tiền và kỳ hạn còn lại, chọn đúng chiều ngân hàng mua hoặc bán.
3. Tính chênh lệch tương lai rồi chiết khấu phần thời gian còn lại; tách phí theo ngày trả.
4. Đối chiếu tiền ngân hàng đề nghị với tài sản bảo đảm và điều chỉnh tín dụng, vốn.
5. Kiểm tra khoản nợ hoặc tài sản được bảo vệ còn như cũ không và xác định rủi ro sau khi tất toán hay gia hạn.

Giá trị lý thuyết, tiền đóng hợp đồng và chi phí ròng sau phòng ngừa phải được tính riêng rồi nối lại. Một con số lãi chưa thực hiện không đủ làm căn cứ quyết định dòng tiền.