Giá thanh toán hợp đồng tương lai dầu đáo hạn xa được tính từ chênh lệch tháng thế nào?

Giá thanh toán hằng ngày của một hợp đồng dầu kỳ hạn xa thay đổi, trong khi màn hình không ghi nhận giao dịch riêng lẻ mới của hợp đồng đó. Hai thông tin này không nhất thiết mâu thuẫn. Giao dịch chênh lệch giữa các tháng giao hàng vẫn có thể cung cấp cơ sở để xác định mức tham chiếu. Vấn đề là mức tham chiếu hợp lý về cách tính chưa chắc là giá có người sẵn sàng mua đủ số hợp đồng mà nhà đầu tư muốn bán.

Xác định đúng hợp đồng và cửa sổ tính giá

Phân tích này giới hạn ở quy trình thanh toán hằng ngày thông thường của hợp đồng tương lai dầu thô ngọt nhẹ NYMEX, mã CL. Đây không phải công thức chung cho mọi hợp đồng tương lai, cũng không phải quy trình thanh toán cuối cùng của tháng đáo hạn. Cửa sổ thông thường là 14:28–14:30 theo giờ miền Đông Mỹ. Với tháng được chỉ định là tháng giao dịch chủ chốt, giá bình quân gia quyền theo khối lượng của các giao dịch riêng lẻ là điểm xuất phát quan trọng.

Toàn bộ số liệu dưới đây là giả định, không phải giá dầu hiện tại. M1, M2 và M3 là ba tháng giao hàng liên tiếp; M1 được chọn làm tháng chủ chốt, không xét ngoại lệ gần đáo hạn hay khi thay đổi tháng chủ chốt. Giá và chênh lệch đều tính bằng USD/thùng. Cách viết số trong công thức và bảng dùng dấu chấm thập phân để dễ đối chiếu phép tính.

Giả sử M1 có 20 hợp đồng khớp tại 69.98, 60 tại 70.00 và 20 tại 70.02 trong cửa sổ tính giá. Giá bình quân là 70.00, khác với giao dịch cuối cùng tại 70.02. Sự khác biệt xuất phát từ định nghĩa, không phải dữ liệu bị lỗi. Nếu chênh lệch M1−M2 bình quân là −0.30 thì mức tham chiếu của M2 là 70.00−(−0.30)=70.30. Đây là cơ sở tiếp theo để tính cho M3.

Hai cặp chênh lệch dẫn đến hai mức giá cho M3

M3 không có giao dịch riêng lẻ trong cửa sổ này, nhưng có giao dịch ở các cặp M1−M3 và M2−M3. Không nên gọi đây là “hợp đồng không có giao dịch cả ngày” hay “khối lượng bằng không”. Các chân của giao dịch chênh lệch có thể được phản ánh trong thống kê giao dịch theo từng tháng. Điều thiếu ở đây chỉ là giao dịch riêng lẻ của M3 trong khoảng thời gian xác định.

Quy ước dấu được giữ nguyên: chênh lệch bằng giá tháng gần trừ giá tháng xa. Việc tính giá tiến theo thứ tự tháng, dùng mức tham chiếu đã xác định của tháng gần và cặp có tháng cần tính nằm ở chân xa. Mô hình giả định không có đầu vào hiệu lực nào khác ngoài hai cặp trong bảng. Giá tháng xa suy ra bằng giá tham chiếu tháng gần trừ chênh lệch. Chênh lệch âm đồng nghĩa phải trừ một số âm, chứ không phải tự động hạ giá tháng xa xuống.

Từ M1−M3, giá M3 suy ra là 70.00−(−0.90)=70.90. Từ M2−M3, kết quả là 70.30−(−0.50)=70.80. Để kết hợp hai mức giá, phải chú ý rằng trọng số không đơn giản là số hợp đồng đã giao dịch. Khối lượng của từng cặp được chia cho khoảng cách tính bằng tháng giữa hai chân.

M1 cách M3 hai tháng nên trọng số là 120÷2=60. M2 cách M3 một tháng nên trọng số là 140÷1=140. Giá tham chiếu tổng hợp bằng (70.90×60+70.80×140)÷(60+140)=70.83. Như vậy, giá trị của tháng xa được suy ra từ các mức tham chiếu đã biết và giao dịch quan hệ giữa các tháng, không cần giả định một giao dịch riêng lẻ mới tại M3.

Sai một bước điều chỉnh trọng số có thể sai cả giá

Nếu dùng trực tiếp 120 và 140 làm trọng số, phép tính trở thành (70.90×120+70.80×140)÷260=70.846153846… Làm tròn về bước 0.01 trong ví dụ này cho kết quả 70.85, cao hơn mức đúng 70.83 hai bước giá. Với CL, một hợp đồng tương ứng 1,000 thùng theo đơn vị Mỹ và bước giá thông thường là 0.01 USD/thùng, tức 10 USD cho mỗi hợp đồng.

Công thức sai đã đặt trọng lượng quá lớn lên cặp có khoảng cách hai tháng. Không thể biện hộ bằng việc hai kết quả “gần bằng nhau”: khi khối lượng hoặc khoảng cách giữa hai mức giá thay đổi, sai số cũng thay đổi. Hai bước giá là kết quả của bộ số giả định này, không phải mức sai lệch cố định của mọi phép tính thiếu điều chỉnh.

Một lỗi khác là ghi 200 thành khối lượng thị trường. Thực tế có 260 hợp đồng chênh lệch được giao dịch, bằng 120 cộng 140. Con số 200 chỉ là tổng trọng số sau điều chỉnh, bằng 60 cộng 140. Khi đối chiếu dữ liệu, nên giữ riêng hai cột này. Kết quả đúng 70.83 đã nằm trên lưới giá; ví dụ không cung cấp bằng chứng về cách xử lý mọi trường hợp làm tròn đúng nửa bước giá của sở giao dịch.

Nếu chỉ có báo giá, đừng tự chọn một mức giữa duy nhất

Xét một tình huống khác, trong đó không có giao dịch chênh lệch liên quan. Đây là mô hình riêng, không phải dữ liệu bổ sung để trộn với các giao dịch tạo ra 70.83 ở trên. Ta giữ các mức tham chiếu đã biết và dùng giá chào mua, chào bán của chênh lệch để xác định một khoảng.

Gọi giá tham chiếu tháng gần là A, giá mua chênh lệch là b và giá bán là a. Do chênh lệch được định nghĩa bằng tháng gần trừ tháng xa, khoảng tham chiếu suy ra cho tháng xa là [A−a, A−b]. Phép trừ đảo thứ tự hai phía. Nếu giữ nguyên phía mua với b và phía bán với a sau phép trừ, kết quả sẽ đặt nhầm biên trên và biên dưới.

Biên mua cao hơn trong hai cặp là 70.86; biên bán thấp hơn là 70.91. Khoảng này chứa sáu mức trên lưới 0.01: 70.86, 70.87, 70.88, 70.89, 70.90 và 70.91. Những dữ kiện đó chưa xác định mức nào là giá thanh toán chính thức duy nhất.

Việc sử dụng khoảng còn chịu điều kiện hợp lý mà sở giao dịch áp dụng. Ví dụ không chứng minh các điều kiện đó đã được đáp ứng; sáu mức trên lưới cũng không phải sáu mức đã được phê duyệt. Khi không có khoảng phù hợp, thứ tự phương pháp còn có bước dự phòng dựa trên mức thay đổi ròng so với ngày trước của hợp đồng giao hàng ở tháng liền trước. Không được tự đặt ngưỡng cho sở hoặc khẳng định luôn lấy trung điểm. Kết luận đúng có thể chỉ là “đủ dữ liệu xác định khoảng, chưa đủ dữ liệu xác định lựa chọn cuối cùng”.

Khoảng suy ra chưa phải thị trường tổng hợp có thể giao dịch

Các mức 70.00 và 70.30 dùng làm điểm tựa là giá tham chiếu thanh toán, không phải báo giá có thể khớp đồng thời cho tháng gần. Vì thế, khoảng 70.86–70.91 không tự động là một cặp giá mua và bán thực thi được cho M3. Chênh lệch giữa khoảng tính toán và màn hình giao dịch cũng chưa đủ để chứng minh có cơ hội kinh doanh chênh lệch giá không rủi ro.

Muốn kết hợp các chân để tạo hiệu quả bán M3, phải xác định hướng mua hay bán của từng chân. Chân cần mua phải dùng giá chào bán thực tế, chân cần bán phải dùng giá chào mua thực tế. Tiếp đó là khối lượng còn lại tại mỗi mức, thời điểm của báo giá và khả năng thực hiện các chân cùng nhau. Đặt một giá thanh toán cũ cạnh một báo giá chênh lệch mới có thể tạo ra lợi thế trên bảng tính nhưng không thể thực hiện trên thị trường.

Đây là ranh giới hữu ích giữa hai nhiệm vụ: tái lập cách hình thành giá tham chiếu và chọn đường thoát vị thế. Dữ liệu đủ cho nhiệm vụ thứ nhất chưa chắc đủ cho nhiệm vụ thứ hai. Cũng vì vậy, một giao dịch riêng lẻ cũ khác với giá thanh toán mới không tự nó chứng minh giá bị tính sai.

Bán 10 hợp đồng: độ sâu bên mua thay đổi kết quả thế nào?

Dùng lại 70.83 của mô hình đầu làm mốc đã biết, rồi giả định sổ lệnh M3 ở một thời điểm muộn hơn. Bên mua có 8 hợp đồng tại 70.76 và 2 tại 70.74; giá bán tốt nhất là 70.88. Giả sử toàn bộ 10 hợp đồng mua đang nắm giữ được bán đúng vào hai mức mua đó. Bỏ qua phí, hủy lệnh, hàng đợi, biến động giá và các đường thực hiện khác.

Giá bán bình quân là (70.76×8+70.74×2)÷10=70.756. Giá bình quân của nhiều giao dịch có thể nằm ngoài lưới giá của một lệnh đơn lẻ; điều đó không có nghĩa sổ lệnh chứa một lệnh tại 70.756. So với giả định bán đủ 10 hợp đồng tại mức tham chiếu 70.83, kết quả lãi/lỗ thấp hơn (70.83−70.756)×1,000×10=740 USD.

Nếu áp giá mua tốt nhất 70.76 cho cả 10 hợp đồng, mức chênh lệch tính ra chỉ là 700 USD, bỏ sót 40 USD do hai hợp đồng phải khớp ở mức thấp hơn. Tuy vậy, cũng không được gọi toàn bộ 740 USD là chênh lệch mua bán cùng thời điểm hoặc trượt giá thuần túy: mốc tham chiếu và sổ lệnh thuộc hai thời điểm khác nhau. Đây không phải phí thoát vị thế cố định, cũng không phải lãi/lỗ tuyệt đối của tài khoản khi chưa biết giá vốn.

Giá bán nhân số thùng và số hợp đồng cũng không phải khoản tiền bán dầu vật chất được chuyển nguyên vẹn vào tài khoản tương lai. Khi kiểm tra dòng tiền thực tế, cần tách các bản ghi giá và khớp lệnh theo cách đối chiếu thanh toán hằng ngày và lãi/lỗ của hợp đồng tương lai.

70.83 nằm giữa 70.76 và 70.88 không chứng minh có người mua đủ 10 hợp đồng tại 70.83. Nhưng khẳng định không bao giờ giao dịch được theo giá thanh toán cũng sai. Với giao dịch đủ điều kiện, cơ chế TAS cho phép xác lập giao dịch theo giá thanh toán được xác định sau đó, cộng hoặc trừ mức chênh lệch thỏa thuận. Phải kiểm tra tháng hợp đồng, điều kiện và việc khớp thực tế; không thể mặc định mọi tháng đều đủ điều kiện hay mức chênh lệch bằng không luôn sẵn có. Việc công bố giá thanh toán không tạo ra một giao dịch có hiệu lực ngược về trước.

Năm bước kiểm tra trước khi dùng giá tham chiếu để ra quyết định

• Xác định sở giao dịch, sản phẩm, tháng giao hàng, đơn vị giá và quy mô hợp đồng. Phân biệt thanh toán hằng ngày thông thường với thủ tục đáo hạn; không thay dữ liệu hợp đồng gốc bằng biểu đồ liên tục.
• Kiểm tra tháng chủ chốt và cửa sổ tính giá, ghi ngày cùng múi giờ miền Đông Mỹ. Không dùng giao dịch cuối cùng cũ ngoài cửa sổ như thể đó là toàn bộ thông tin mới.
• Xác nhận hướng của chênh lệch, khoảng cách tháng và khối lượng giao dịch trong cửa sổ trước khi tính trọng số. Giữ riêng 260 hợp đồng thực giao dịch và tổng trọng số 200.
• Nhận diện đang dùng bằng chứng từ giao dịch hay từ báo giá. Nếu thiếu điều kiện hợp lý hoặc đầu vào cần thiết, ghi rõ không thể tái lập giá duy nhất thay vì tự chọn trung điểm.
• Nếu mục tiêu là đóng vị thế, dùng bên mua cho lệnh bán và bên bán cho lệnh mua, đồng thời kiểm tra độ sâu và thời điểm. Với TAS, xác minh điều kiện và khớp lệnh riêng, không coi giá công bố là bằng chứng đã giao dịch.