Cổ phiếu tăng, trái phiếu chuyển đổi vẫn lỗ: tính phần bù và điểm hòa vốn

Cổ phiếu tăng 10% nhưng trái phiếu chuyển đổi gắn với cổ phiếu đó giảm 3,2% là kết quả hoàn toàn có thể xảy ra. Trong ví dụ dưới đây, phần bù chuyển đổi thu hẹp từ 25% xuống 10%. Giá trị số cổ phiếu có thể nhận về tăng lên, nhưng không bù được mức chênh mà nhà đầu tư đã trả khi mua trái phiếu.

Đây là cách phân tích quan hệ giữa hai mức giá, chưa xác định nguyên nhân kinh tế khiến trái phiếu được định giá lại. Câu hỏi cần giải quyết trước là: đến lúc bán, phần bù phải còn bao nhiêu để thu hồi đủ tiền bỏ ra?

Giá chuyển đổi theo hợp đồng không phải giá vốn cổ phiếu

Giả sử trái phiếu có mệnh giá 100, giá chuyển đổi cố định 20, tương ứng quyền nhận 5 cổ phiếu. Cổ phiếu ở mức 24 thì giá trị chuyển đổi là 120. Nếu trái phiếu được mua ở 150, phần bù trên giá trị chuyển đổi là 150 ÷ 120 − 1 = 25%. Mức cao hơn mệnh giá 50% đo một đại lượng khác.

Trả 150 để có quyền nhận 5 cổ phiếu tương đương chi phí phân bổ 30 mỗi cổ phiếu. Mức 20 trong hợp đồng dùng để xác định số lượng cổ phiếu; theo giả định này, không phải khoản thanh toán bổ sung khi thực hiện chuyển đổi. Đổi ngay thành số cổ phiếu trị giá 120 đồng nghĩa từ bỏ 30, bằng 20% số vốn 150 chứ không phải 25%. Hai tỷ lệ dùng mẫu số khác nhau.

Toàn bộ con số là ví dụ tự xây dựng, cùng đơn vị tiền tệ và tính trên mệnh giá 100. Điều kiện chuyển đổi không thay đổi; giữa hai thời điểm không có lãi dồn tích, trả lãi, cổ tức, thuế, chi phí hoặc biến động tỷ giá. Đây là so sánh trước khi chuyển đổi hay mua lại thực tế, không giả định một khoản thanh toán chắc chắn khi đáo hạn.

Dự báo cổ phiếu cần đi cùng phần bù lúc thoát vị thế

Cổ phiếu từ 24 lên 26,40 làm giá trị chuyển đổi tăng thành 132. Nếu phần bù vẫn 25%, trái phiếu có giá 165, tăng 10%. Nếu phần bù chỉ còn 10%, giá là 145,20, thấp hơn giá mua 4,80 và lỗ 3,2%. Mỗi ô trong bảng gồm giá trái phiếu và lợi nhuận so với 150; các cột thể hiện phần bù cuối kỳ, không phải lợi nhuận.

Cổ phiếu tăng 20% lên 28,80 vẫn chưa đủ nếu phần bù về 0%: trái phiếu có giá 144, lỗ 4%. Ngược lại, cổ phiếu 21,60 với phần bù giả định 40% cho giá 151,20. Điều đó không bảo đảm phần bù sẽ mở rộng để bảo vệ nhà đầu tư khi thị trường giảm. Các ô là kịch bản có điều kiện, không mang xác suất hay kết luận về giá trị hợp lý.

Tính ngược phần bù cần thiết để hòa vốn

Gọi B là giá trái phiếu, q là số cổ phiếu chuyển đổi, S là giá cổ phiếu và p là phần bù: B = q × S × (1 + p). Khi q cố định, 1 + lợi nhuận giá trái phiếu = (1 + lợi nhuận giá cổ phiếu) × (1 + phần bù cuối kỳ) ÷ (1 + phần bù đầu kỳ).

Với cổ phiếu tăng 10%, để trái phiếu trở lại 150, phần bù phải là 1,25 ÷ 1,10 − 1 = 13,6364%. Phần bù ban đầu 25% được phép giảm khoảng 11,36 điểm phần trăm trước khi lợi nhuận gộp biến mất. Nếu đặt phần bù cuối kỳ 10%, cổ phiếu phải đạt 27,2727, tăng 13,6364% từ 24. Với phần bù bằng 0%, cần giá cổ phiếu 30, tức tăng 25%. Đây là ngưỡng điều kiện, không phải dự báo giá.

Không lấy mức giảm 15 điểm trừ thẳng vào lợi nhuận cổ phiếu

Phần bù từ 25% xuống 10% giảm 15 điểm phần trăm, nhưng hệ số giá từ 1,25 xuống 1,10 chỉ giảm 12%. Phép tính đúng là 1,10 × 0,88 − 1 = −3,2%, không phải 10% − 15%.

Kiểm tra bằng số tiền: nâng giá trị chuyển đổi từ 120 lên 132, giữ phần bù 25%, làm trái phiếu tăng từ 150 lên 165, thêm 15. Sau đó áp dụng phần bù 10% khiến giá giảm 19,80, còn 145,20. Thay đổi ròng là −4,80. Đảo thứ tự phân tích làm đổi mức đóng góp từng bước, không đổi kết quả cuối cùng.

Phần bù là tỷ lệ quan sát, không phải mô hình định giá

Phần bù được tính từ giá trái phiếu và cổ phiếu. Nó có thể thu hẹp đơn giản vì cổ phiếu tăng nhanh hơn. Muốn giải thích việc định giá lại phải xem tín dụng tổ chức phát hành, thời gian còn lại, hạn chế chuyển đổi, điều khoản mua lại trước hạn và thị trường. Bảng không ước tính biến động, giá trị phần nợ hay độ nhạy thực tế với cổ phiếu.

Phần bù thấp chưa chứng minh một trái phiếu rẻ; phần bù cao không bảo đảm chất lượng tín dụng. Ngay cả mức âm cũng cần kiểm tra quyền chuyển đổi, thời gian nhận cổ phiếu, giá có thể khớp và các chi phí trước khi kết luận có lợi nhuận chênh lệch giá.

Đưa chi phí và thanh toán thực vào phép tính

Nếu mỗi chiều mua, bán tốn 0,50, lợi nhuận tiền mặt của giao dịch từ 150 đến 145,20 là (145,20 − 0,50) ÷ (150 + 0,50) − 1, khoảng −3,85%. Muốn thu hồi 150,50 đã chi, giá bán trước phí phải đạt 151. Khi cổ phiếu ở 26,40, phần bù hòa vốn tăng lên 14,3939%.

Hãy đồng bộ thời điểm báo giá, đơn vị, lãi dồn tích và giá chuyển đổi đang có hiệu lực. Nếu q thay đổi, phải tính lại quan hệ. Với trái phiếu trả lãi, dùng số tiền thanh toán thực và ghi nhận khoản lãi nhận được đúng một lần; cần phân biệt lợi suất niêm yết với lợi nhuận trong thời gian nắm giữ. Một quyết định đầy đủ cần số tiền mua thực, giá trị cổ phiếu có thể nhận và nhiều giả định phần bù khi bán, thay vì chỉ một dự báo tăng giá cổ phiếu.