Vì sao các ngân hàng trung ương mua 863 tấn vàng vào năm 2025?

Nhu cầu vàng của các ngân hàng trung ương đã giảm trong năm 2025 nhưng vẫn cao hơn nhiều so với mức trung bình lịch sử, báo hiệu sự dịch chuyển chiến lược liên tục hướng tới kim loại quý này trong số các cơ quan tiền tệ trên thế giới.

Các tổ chức chính thức đã đẩy mạnh hoạt động mua vào trong quý cuối năm, bổ sung thêm 230 tấn vào dự trữ toàn cầu – tăng 6% so với quý trước. Theo Hội đồng Vàng Thế giới, điều này đã đẩy tổng lượng mua ròng trong năm lên 863,3 tấn.

Mặc dù con số này thể hiện mức giảm 21% so với kỷ lục 1.136 tấn được mua vào năm 2022 và đánh dấu tổng lượng mua hàng năm thấp nhất kể từ năm 2021, nhưng đây vẫn là mức tăng trưởng dự trữ vàng của ngân hàng trung ương lớn thứ tư trong lịch sử. Cơn sốt mua vàng này vượt xa mức trung bình hàng năm từ năm 2010 đến năm 2021 chỉ là 473 tấn.

Hình 1: Biểu đồ này thể hiện lượng mua ròng vàng hàng năm của các ngân hàng trung ương, cho thấy mặc dù nhu cầu năm 2025 đã giảm bớt so với mức đỉnh điểm năm 2022-2024, nhưng vẫn cao hơn đáng kể so với mức trung bình lịch sử năm 2010-2021, làm nổi bật sức hấp dẫn chiến lược bền vững của vàng.

Độ nhạy cảm về giá và sức hấp dẫn chiến lược

Giá vàng tăng vọt có thể là một yếu tố dẫn đến tốc độ tích lũy chậm rãi hơn. Hội đồng Vàng Thế giới lưu ý rằng giá cao hơn đã thúc đẩy "một cách tiếp cận thận trọng hơn", cho thấy các ngân hàng trung ương không miễn nhiễm với động thái thị trường, ngay cả khi lợi ích chiến lược dài hạn của họ vẫn vững chắc.

Mặc dù không đạt mốc 1.000 tấn, hội đồng đã mô tả nhu cầu năm 2025 là "ấn tượng", nhấn mạnh vai trò của kim loại này như một tài sản dự trữ quan trọng. Trên thực tế, cuối năm ngoái, vàng đã vượt qua trái phiếu kho bạc Mỹ để trở thành tài sản dự trữ ngoại hối lớn nhất thế giới.

Ba Lan dẫn đầu cuộc đổ xô tìm vàng toàn cầu

Năm 2025, 22 ngân hàng trung ương đã tăng dự trữ vàng của họ ít nhất một tấn, trong đó Ba Lan dẫn đầu.

Ngân hàng Quốc gia Ba Lan (NBP) là người mua nhiều nhất, bổ sung 102 tấn vàng vào kho dự trữ của mình. Điều này nâng tổng lượng vàng dự trữ của quốc gia lên 550 tấn, hiện chiếm khoảng 28% tổng dự trữ chính thức. Để dễ hình dung, NBP chỉ nắm giữ 14 tấn vàng vào năm 1996 và hiện đang sở hữu lượng vàng nhiều hơn Ngân hàng Trung ương châu Âu.

Tham vọng của Ba Lan không dừng lại ở đó. Ngân hàng Quốc gia Ba Lan (NBP) đã công bố kế hoạch mua thêm tới 150 tấn nữa, hướng tới tổng cộng 700 tấn. Thống đốc NBP Adam Glapiński tuyên bố động thái này sẽ nâng tầm Ba Lan lên vị thế "ưu tú", đưa nước này "vào nhóm 10 quốc gia hàng đầu có trữ lượng vàng lớn nhất thế giới".

Các khách hàng lớn khác trong năm 2025

Một số quốc gia khác cũng đã bổ sung đáng kể lượng dự trữ vàng của mình:

• Kazakhstan: Ngân hàng Quốc gia Kazakhstan là bên mua lớn thứ hai, bổ sung 52 tấn, đây là giao dịch mua hàng năm lớn nhất kể từ năm 1993. Thống đốc Timur Suleimenov xác nhận ngân hàng dự định sẽ tiếp tục là bên mua ròng cho đến khi căng thẳng toàn cầu giảm bớt.

• Brazil: Sau một thời gian tạm dừng, Brazil đã quay trở lại thị trường, với việc ngân hàng trung ương nước này bổ sung thêm 43 tấn dự trữ từ tháng 9 đến tháng 11, nâng tổng dự trữ lên 172 tấn.

• Thổ Nhĩ Kỳ: Ngân hàng Trung ương Thổ Nhĩ Kỳ tiếp tục duy trì thói quen mua vào ổn định, bổ sung thêm 27 tấn trong năm qua thông qua một loạt các giao dịch mua nhỏ lẻ, đều đặn.

• Cộng hòa Séc: Ngân hàng Quốc gia Séc cũng theo đuổi chiến lược chậm mà chắc, mua vàng trong 34 tháng liên tiếp. Ngân hàng này đã bổ sung 20 tấn vàng vào năm 2025, nâng tổng số lên 72 tấn, với mục tiêu đạt 100 tấn vào năm 2028.

Lượng vàng nắm giữ chính thức và không chính thức của Trung Quốc

Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBoC) chính thức báo cáo mức tăng khiêm tốn hơn là 27 tấn dự trữ vàng cho năm 2025, nâng tổng số dự trữ đã công bố lên 2.306 tấn. Trung Quốc đã báo cáo tăng dự trữ vàng trong 14 tháng liên tiếp, bổ sung thêm 402 tấn trong giai đoạn này.

Tuy nhiên, nhiều nhà phân tích tin rằng số liệu chính thức của Trung Quốc chỉ phản ánh một phần sự thật. Nhà nghiên cứu Jan Nieuwenhuijs đã báo cáo rằng Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBoC) đang bí mật tích lũy một lượng vàng khổng lồ ngoài sổ sách. Phân tích của ông cho thấy Trung Quốc có thể đang nắm giữ hơn 5.000 tấn vàng tiền tệ tại Bắc Kinh - gấp hơn hai lần con số mà nước này công khai thừa nhận.

Xu hướng "hoạt động mờ ám" này cũng được Hội đồng Vàng Thế giới nhấn mạnh, khi phát hiện ra một khoảng cách lớn giữa nhu cầu ước tính và dữ liệu được báo cáo chính thức. Sự chênh lệch này, chiếm 57% tổng số hàng năm, cho thấy hoạt động mua vào đáng kể không được báo cáo của các tổ chức chính thức.

Ít người bán trong một thị trường tăng giá.

Trong khi hoạt động mua bán diễn ra rộng rãi, thì số lượng bán ra lại rất ít. Những người bán đáng chú ý nhất trong năm 2025 là:

• Singapore: Giảm dự trữ 14 tấn.

• Nga: Đã bán 6 tấn.

• Jordan: Giảm lượng dự trữ 1 tấn.

• Đức: Việc giảm 1 tấn được cho là có liên quan đến chương trình đúc tiền xu của nước này.

Triển vọng: Các ngân hàng trung ương vẫn lạc quan về vàng.

Mặc dù tốc độ tăng trưởng chậm lại so với mức kỷ lục năm 2022, xu hướng cơ bản vẫn mạnh mẽ. Hội đồng Vàng Thế giới dự đoán sự bất ổn kinh tế và địa chính trị kéo dài sẽ duy trì nhu cầu về vàng như một tài sản dự trữ cốt lõi.

Một cuộc khảo sát các ngân hàng trung ương năm 2025 củng cố quan điểm này. Đa số áp đảo, 95%, dự đoán dự trữ vàng của các ngân hàng trung ương toàn cầu sẽ tăng trong 12 tháng tới. Hơn nữa, 43% tin rằng dự trữ vàng của chính tổ chức họ sẽ tăng, trong khi không ai dự đoán sẽ giảm.