Sức hấp dẫn của vàng như một tài sản trú ẩn an toàn đang thúc đẩy giá vàng đạt mức kỷ lục.

Trong nhiều thế kỷ, vàng luôn là tài sản trú ẩn an toàn trong thời kỳ bất ổn chính trị và kinh tế. Vị thế của nó như một loại hàng hóa có giá trị cao, dễ vận chuyển và bán ở bất cứ đâu mang lại cảm giác an toàn khi mọi thứ khác đang hỗn loạn.

Năm 2025, các nhà đầu tư đổ xô vào vàng thỏi, đặc biệt là các quỹ ETF được hỗ trợ bằng vàng, do cuộc chiến thương mại của Tổng thống Donald Trump, những lời đe dọa của ông đối với sự độc lập của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ, căng thẳng địa chính trị và lo ngại về nợ chính phủ ngày càng tăng. Các ngân hàng trung ương cũng tiếp tục tăng dự trữ vàng của mình.

Điều này đã khiến kim loại quý này lập một loạt kỷ lục về giá và vượt qua mức đỉnh điều chỉnh theo lạm phát từ năm 1980. Giá vàng đã giảm mạnh vào tháng 10 do lo ngại rằng đợt tăng giá đã quá nóng. Nhưng đà tăng nhanh chóng được phục hồi nhờ kỳ vọng về việc Mỹ tiếp tục cắt giảm lãi suất và giá vàng đã vượt qua mốc 4.400 đô la Mỹ/ounce vào cuối năm để đạt mức cao kỷ lục mới.

Đối với các nhà đầu tư hiện đại, lý do chính là tính ổn định và tính thanh khoản của vàng chứ không phải bất kỳ giá trị nội tại nào của nó.

Vàng thỏi được xem như một công cụ phòng ngừa lạm phát, khi sức mua của các loại tiền tệ bị suy giảm. Tình hình giá cả tăng cao và thị trường lao động tại Mỹ đang được chú ý khi ông Trump gây áp lực lên Cục Dự trữ Liên bang (Fed) để họ nhượng bộ và cắt giảm lãi suất.

Vàng, loại tài sản không sinh lãi, thường trở nên hấp dẫn hơn trong môi trường lãi suất thấp, vì chi phí cơ hội khi nắm giữ nó so với các tài sản sinh lãi giảm đi. Các nhà đầu tư đang đặt cược rằng Cục Dự trữ Liên bang (Fed) sẽ tiếp tục cắt giảm lãi suất vào năm 2026, và chủ tịch tiếp theo của ngân hàng trung ương - dự kiến ​​sẽ được ông Trump bổ nhiệm - sẽ có cách tiếp cận chính sách tiền tệ ôn hòa hơn so với Jerome Powell.

Các nhà đầu tư cũng chuyển sang vàng, bạc và các kim loại quý khác như một phần của cái gọi là giao dịch giảm giá trị. Thâm hụt ngân sách ngày càng trầm trọng trên toàn thế giới đã làm lung lay niềm tin của họ vào các kênh trú ẩn truyền thống khác trước những biến động của thị trường, cụ thể là nợ công và tiền tệ.

Vàng từ trước đến nay luôn có mối tương quan nghịch với đồng đô la Mỹ — giá vàng được tính bằng đô la, vì vậy khi đồng đô la suy yếu, giá vàng sẽ giảm đối với những người nắm giữ các loại tiền tệ khác.

Ngoài những biến động của thị trường, việc sở hữu vàng còn ăn sâu vào văn hóa Ấn Độ và Trung Quốc - hai trong số những thị trường lớn nhất thế giới về kim loại này - nơi đồ trang sức, vàng thỏi và các hình thức vàng miếng khác được truyền lại qua nhiều thế hệ như một biểu tượng của sự thịnh vượng và an ninh. Các hộ gia đình Ấn Độ sở hữu khoảng 25.000 tấn vàng, nhiều hơn gấp năm lần lượng vàng được lưu trữ tại kho Fort Knox của Mỹ.

Người mua vàng vật chất nổi tiếng là rất nhạy cảm với giá cả. Khi sức hấp dẫn của vàng đối với các nhà đầu tư trên thị trường tài chính bắt đầu giảm, người mua trang sức và vàng thỏi thường tham gia để mua với giá hời, từ đó tạo ra mức giá sàn.

Sự tăng giá chóng mặt của kim loại này kể từ đầu năm 2024 một phần được thúc đẩy bởi các hoạt động mua vào quy mô lớn của các ngân hàng trung ương, đặc biệt là ở các thị trường mới nổi, khi họ tìm cách giảm sự phụ thuộc vào đồng đô la, loại tiền tệ dự trữ chính của thế giới.

Các ngân hàng trung ương đã mua ròng vàng trong hơn một thập kỷ qua, nhưng đã đẩy mạnh việc mua vào sau khi Nga xâm lược Ukraine. Việc Mỹ và các đồng minh đóng băng quỹ của ngân hàng trung ương Nga tại các nước họ đã cho thấy tài sản ngoại tệ dễ bị tổn thương như thế nào trước các lệnh trừng phạt.

Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) đã liên tục mua vào, bổ sung lượng vàng dự trữ của mình trong tháng thứ 13 liên tiếp vào tháng 11. Theo Bloomberg, PBOC đang hướng tới việc trở thành người giám hộ dự trữ vàng quốc gia của các nước ngoài nhằm củng cố vị thế của mình trên thị trường vàng toàn cầu. Hầu hết các quốc gia nắm giữ vàng ở nước ngoài đều lưu trữ tại Ngân hàng Anh.

Việc đồng đô la tăng giá trị, việc ông Trump giảm mạnh thuế quan, hoặc một thỏa thuận hòa bình giữa Nga và Ukraine đều có thể khiến giá vàng giảm.

Các nhà đầu tư cũng có thể chọn cách thu lợi nhuận, mặc dù nhu cầu đối với kim loại quý này của họ có thể chưa đạt đến giới hạn. Tổng lượng vàng nắm giữ trong các quỹ ETF vẫn còn cách khá xa mức đỉnh năm 2020.

Các ngân hàng trung ương là trụ cột quan trọng nhất thúc đẩy đà tăng trưởng của vàng, điều đó có nghĩa là họ có quyền lực gây ra thiệt hại lớn nhất nếu cắt giảm dự trữ. Hiện chưa có dấu hiệu nào cho thấy bất kỳ người nắm giữ lượng vàng lớn nào đang cân nhắc điều này.

Các ngân hàng trung ương của các nền kinh tế phát triển đã bán rất ít vàng trong những thập kỷ gần đây so với những năm 1990, khi việc bán tháo liên tục khiến giá vàng thỏi giảm hơn một phần tư trong suốt thập kỷ đó. Trong bối cảnh lo ngại rằng những đợt bán tháo không phối hợp đó đang gây bất ổn thị trường, Hiệp định Vàng của Ngân hàng Trung ương đầu tiên đã được ký kết vào năm 1999, theo đó các bên ký kết đồng ý hạn chế việc bán vàng thỏi tập thể của họ.

Việc sở hữu vàng thường không miễn phí. Vì là vật thể hữu hình, người sở hữu phải trả phí lưu trữ, bảo mật và bảo hiểm.

Các nhà đầu tư mua vàng thỏi và vàng xu thường phải trả giá cao hơn giá thị trường. Cũng có thể có sự chênh lệch giá theo khu vực địa lý, và các nhà giao dịch tận dụng những cơ hội chênh lệch giá này.

Đó là những gì đã xảy ra vào đầu năm 2025. Lo ngại rằng Trump có thể áp thuế đối với hàng nhập khẩu vàng thỏi đã đẩy giá vàng tương lai trên sàn Comex của New York lên cao hơn đáng kể so với giá vàng giao ngay tại London và gây ra một làn sóng toàn cầu đổ xô chuyển kim loại này sang Mỹ.

Vàng thường tương đối dễ vận chuyển, được cất giấu trong khoang chứa hàng của máy bay thương mại, mà những hành khách đi nghỉ mát và công tác ở khoang phía trên không hề hay biết. Nhưng việc chất vàng lên máy bay từ sân bay Heathrow đến JFK không đơn giản như vậy do một điểm đặc thù trong thị trường vàng toàn cầu: các yêu cầu về kích thước khác nhau.

Tại London, thỏi vàng 400 ounce là tiêu chuẩn, trong khi đối với các hợp đồng Comex, các nhà giao dịch phải giao thỏi vàng 100 ounce hoặc 1 kg. Điều đó có nghĩa là vàng thỏi được gửi đến kho của Comex trước tiên phải được chuyển đến các nhà máy tinh luyện ở Thụy Sĩ để nấu chảy và đúc lại theo đúng kích thước. Điều này tạo ra nút thắt cổ chai khi có nhu cầu cấp thiết phải điều chỉnh lại vị trí lưu trữ vàng thỏi.

Nguồn: Bloomberg Châu Âu