หุ้น T+1 แต่แลกเงิน T+2: คิดต้นทุนช่องว่างเงินทุนให้ครบ

ต้องจ่ายค่าหุ้นวันจันทร์ แต่ดอลลาร์ที่ซื้อไว้จะเข้าวันอังคาร แม้มีรายการแลกเงินที่ยืนยันแล้ว ก็ยังไม่มีเงินพร้อมใช้ในเวลาที่ต้องจ่าย นักลงทุนต้องเลื่อนวันส่งมอบเงินให้เร็วขึ้น หรือหาเงินกู้ดอลลาร์มาคั่นช่วงนั้น การเลือกเพียงอัตรา EUR/USD ที่สูงกว่าไม่รวมต้นทุนที่ทำให้จ่ายเงินจริงได้ทันเวลา

ในตัวอย่างสมมตินี้ ทางรับเงินเร็วมีอัตราแลกเปลี่ยนเสียเปรียบ แต่ประหยัด 757.49 ยูโรเมื่อเทียบกับการกู้ดอลลาร์หนึ่งวัน หากต้องเสียดอกเบี้ยสามวันข้ามสุดสัปดาห์ เงินที่ประหยัดได้เพิ่มเป็น 4,090.83 ยูโร อย่างไรก็ตาม ถ้ายูโรที่เก็บไว้สามารถสร้างผลตอบแทน 3% ต่อปีได้จริง ผลหนึ่งวันจะกลับด้าน ทางรับเงินเร็วมีต้นทุนสูงกว่า 75.92 ยูโรเมื่อเทียบ ณ วันเดียวกัน จึงต้องเปรียบเทียบกระแสเงินครบทั้งจำนวน สกุลเงิน และเวลา ไม่ใช่ราคาแลกเงินเพียงสองตัว

ตรวจวันชำระหุ้นและวันส่งมอบเงินแยกจากกัน

การเปลี่ยนธุรกรรมหลักทรัพย์สหรัฐบางประเภทเป็น T+1 ไม่ได้ทำให้ทุกคู่สกุลเงินเปลี่ยนเป็น T+1 ตามไปด้วย บทความนี้ใช้การซื้อหุ้นที่ยืนยันวันชำระ T+1 และการขายยูโรซื้อดอลลาร์ซึ่งมีวันส่งมอบปกติ T+2 เท่านั้น ไม่ใช่กฎที่ใช้กับหลักทรัพย์หรือสกุลเงินทั้งหมด

T คือวันซื้อขาย การนับหนึ่งหรือสองวันทำการไม่ได้รับประกันว่าเงินจะพร้อมใช้ภายใน 24 หรือ 48 ชั่วโมง ต้องเทียบปฏิทินที่เกี่ยวข้องกับหลักทรัพย์ ดอลลาร์ และยูโร รวมถึงวันหยุด เขตเวลา และเวลาปิดรับคำสั่งของแต่ละหน่วยงาน ปฏิทินในประเทศที่นักลงทุนอาศัยอยู่เพียงอย่างเดียวอาจไม่ใช่คำตอบ

เริ่มจากระบุว่าเงินจำนวนเท่าใด ในสกุลใด ต้องพร้อมใช้ในบัญชีใดก่อนเวลาใด การยืนยันว่าแลกเงินสำเร็จไม่ใช่หลักฐานว่าเงินเข้าบัญชีแล้ว และการขาดดอลลาร์ไม่ได้ทำให้กำหนดจ่ายค่าหุ้นเลื่อนโดยอัตโนมัติ ทั้งสองทางเลือกต้องจ่ายภาระเดียวกันได้ตรงเวลา

ยอดซื้อดอลลาร์ต้องครอบคลุมเงินต้นและดอกเบี้ยทั้งหมด

สมมติค่าหุ้นที่ต้องจ่าย ณ T+1 คือ P = 11,000,000 ดอลลาร์ และมียูโรเพียงพอพร้อมใช้ในวันนั้น ในวันซื้อขายมีสองราคาที่ทำได้จริงสำหรับบัญชีและยอดที่ต้องการ ได้แก่ S = 1.10000 ดอลลาร์ต่อยูโรสำหรับ T+2 และ E = 1.09990 สำหรับ T+1 ลูกค้าขายยูโรซื้อดอลลาร์ ดังนั้น E ที่ต่ำกว่าหมายถึงได้รับดอลลาร์น้อยลงต่อยูโร หากดูเฉพาะอัตราแลกเปลี่ยน ทางรับเงินเร็วเสียเปรียบ

ทางรับเงินเร็วจ่าย P/E ยูโร ณ T+1 และนำดอลลาร์ที่ได้รับไปจ่ายค่าหุ้น ทางปกติเบิกเงินกู้ระยะสั้น 11 ล้านดอลลาร์ซึ่งยืนยันแล้วว่าสามารถใช้ได้ ณ T+1 เพื่อจ่ายค่าหุ้นเดียวกัน จากนั้นคืนเงินกู้ด้วยดอลลาร์ที่ได้รับจากการแลกเงิน ณ T+2 กำหนดสมมติให้ดอกเบี้ยคงที่ 6% ต่อปี แบบไม่ทบต้น ใช้จำนวนวันตามปฏิทินจริงหารด้วย 360 นี่เป็นเงื่อนไขแบบจำลอง ไม่ใช่วิธีคิดของผู้ให้กู้ทุกราย

ยอดดอลลาร์ที่ตกลงซื้อไว้ตั้งแต่ต้นต้องเท่ากับ P(1 + rd/360) หรือยอดคืนเงินต้นพร้อมดอกเบี้ยทั้งหมด ซื้อเพียง 11 ล้านดอลลาร์จะยังขาดส่วนดอกเบี้ย หากรอซื้อดอลลาร์ส่วนนี้ใน T+2 ด้วยราคาที่ยังไม่รู้ ก็เพิ่มความเสี่ยงค่าเงินและไม่ใช่การเปรียบเทียบที่ล็อกราคาตั้งแต่ต้นตามตัวอย่าง

เริ่มด้วยสมมติฐานว่าการถือยูโรไม่มีผลตอบแทนทางเลือก ต้นทุนทางปกติคือ L = P(1 + rd/360)/S ส่วนทางเร็วจ่าย A = P/E = 10,000,909.173561 ยูโร ยังไม่รวมภาษี ค่าธรรมเนียมแยกต่างหาก และค่าใช้จ่ายเงินกู้เพิ่มเติม เงื่อนไขแลกเงินสะท้อนอยู่ในราคาที่ทำได้จริงแล้ว จึงไม่ควรนำส่วนต่างเดียวกันมาหักเป็นต้นทุนซ้ำ

ต่างหนึ่งวันทำการ อาจเสียดอกเบี้ยสามวัน

พิจารณาสองสัปดาห์สมมติที่แยกจากกัน ไม่มีวันหยุดเกี่ยวข้อง และทำรายการทันกำหนดทั้งหมด หากซื้อขายวันศุกร์ หุ้นชำระวันจันทร์ ส่วนการแลกเงินปกติส่งมอบวันอังคาร เงินกู้จากจันทร์ถึงอังคารกินเวลาหนึ่งวันตามปฏิทิน หากซื้อขายวันพฤหัสบดี หุ้นชำระวันศุกร์และดอลลาร์เข้าวันจันทร์ การกู้จากศุกร์ถึงจันทร์จึงกินเวลาสามวัน

ทั้งสองกรณีห่างกันหนึ่งวันทำการ แต่สัญญาที่สมมติคิดดอกเบี้ยตามวันปฏิทิน หนึ่งวันมีดอกเบี้ย 11,000,000 × 0.06/360 = 1,833.333333 ดอลลาร์ ต้องรับดอลลาร์รวม 11,001,833.333333 เพื่อชำระคืน สามวันมีดอกเบี้ย 5,500 ดอลลาร์ และยอดคืนทั้งหมด 11,005,500 ดอลลาร์

ตารางแรกให้ผลตอบแทนยูโรเป็นศูนย์ทั้งหมด ทศนิยมหกตำแหน่งมีไว้ตรวจคำนวณ ไม่ใช่กำหนดความละเอียดของการจ่ายเงินจริง ซึ่งต้องเป็นไปตามสัญญา เงินประหยัดคำนวณจากค่าที่ยังไม่ปัดเศษก่อนแสดงผล การหักยอดที่ปัดเศษแล้วอาจให้เลขหลักสุดท้ายต่างกัน

การใช้ S และ E เท่ากันในสองแถวเป็นสมมติฐานอิสระเพื่อแยกผลของวัน ไม่ได้อ้างว่าราคาจริงวันพฤหัสบดีและศุกร์จะเท่ากันหรือมีโอกาสทำกำไรไร้ความเสี่ยงจากวันหยุด ราคาเงินส่งมอบเร็วอาจสะท้อนสุดสัปดาห์ วงเงิน และขนาดธุรกรรมอยู่แล้ว การใช้งานจริงต้องใส่ราคาทั้งสองทางที่ทำได้จริง ณ เวลาตัดสินใจ

หาดอกเบี้ยดอลลาร์ที่ทำให้ต้นทุนสองทางเท่ากัน

หากซื้อดอลลาร์เฉพาะค่าหุ้นที่อัตรา S โดยยังไม่รวมดอกเบี้ยเงินกู้ จะใช้ 10 ล้านยูโร ทางเร็วใช้มากกว่าประมาณ 909.17 ยูโร ต้องนำความเสียเปรียบด้านราคาไปเทียบกับดอกเบี้ยดอลลาร์ที่แปลงเป็นยูโรเช่นกัน ไม่สามารถนำส่วนต่างอัตราแลกเปลี่ยนไปบวกกับจำนวนเงินดอกเบี้ยดอลลาร์โดยตรง เพราะหน่วยไม่เหมือนกัน

เมื่อยูโรไม่ให้ผลตอบแทน การกำหนด L = A ให้ r* = (S/E − 1) × 360/d สำหรับหนึ่งวัน อัตราต่อปีในรูปทศนิยมที่แน่นอนคือ 360/10999 หรือประมาณ 3.273025% สามวันเป็น 120/10999 หรือประมาณ 1.091008% ที่เส้นนี้ต้นทุนเท่ากัน ดอกเบี้ยดอลลาร์ต้องสูงกว่าเส้นดังกล่าวจึงทำให้ทางเร็วถูกกว่าภายใต้สมมติฐานนี้

ดอกเบี้ย 6% ที่กำหนดสูงกว่าทั้งสองเส้น จึงอธิบายได้ว่าราคาแลกเงินที่แย่กว่าสามารถให้ต้นทุนรวมต่ำกว่าได้ เส้นสามวันที่ต่ำกว่าไม่ใช่คำทำนายว่าดอกเบี้ยเงินกู้สามวันในตลาดควรเป็นหนึ่งในสามของเงินกู้วันเดียว เป็นเพียงค่าจุดเปรียบเทียบเมื่อคงสองราคาไว้ หากราคา ฐานคิดดอกเบี้ย หรือค่าธรรมเนียมขั้นต่ำเปลี่ยน ต้องคำนวณใหม่

ผลตอบแทนยูโรที่เสียไปอาจกลับผลการตัดสินใจ

ทางเร็วจ่ายยูโรใน T+1 แต่ทางปกติเก็บยูโรไว้ถึง T+2 หากเงินที่เก็บไว้สร้างผลตอบแทนรายปี g ได้จริง ต้องเทียบสองค่าใช้จ่าย ณ T+2 เดียวกัน โดยสมมติให้ผลตอบแทนยูโรเป็นแบบไม่ทบต้นตามวันจริง/360 ด้วย ต้นทุนทางเร็วเทียบ ณ วันนั้นคือ A₂ = (P/E)(1 + gd/360)

ใช้เฉพาะกรณีหนึ่งวัน คงดอกเบี้ยดอลลาร์ 6% และราคาแลกเงินทั้งสองไว้ แต่เพิ่ม g เป็น 3% ต้นทุนทางเร็วเทียบ T+2 จะเป็น 10,001,742.582659 ยูโร ขณะที่ทางปกติยังเป็น 10,001,666.666667 ยูโร ทางเร็วจึงแพงกว่า 75.915992 ยูโร

เส้นใหม่คือ r* = [(S/E)(1 + gd/360) − 1] × 360/d เมื่อ g = 3% และ d = 1 อัตราต่อปีในรูปทศนิยมที่แน่นอนคือ 690/10999 หรือประมาณ 6.273298% เงินกู้ 6% จึงอยู่ต่ำกว่าเส้นนี้ เงิน 75.92 ยูโรไม่ใช่ค่าธรรมเนียมที่ผู้ให้บริการเรียกเก็บเพิ่มจริง แต่เป็นความต่างเชิงเศรษฐกิจเมื่อคิดถึงผลตอบแทนที่สละไป

g ต้องเป็นผลตอบแทนที่รับได้จริงในช่วงเวลาที่ต้องการ โดยไม่ทำให้เงินใช้จ่ายครั้งถัดไปติดขัด และคำนึงถึงต้นทุนของทางเลือกนั้น ไม่ควรใช้ผลตอบแทนคาดหวังของสินทรัพย์เสี่ยงหรือเงินลงทุนที่ถอนไม่ทันแทนผลตอบแทนของเงินพร้อมใช้ หากยูโรเองก็มาจากเงินกู้ ต้องนำสัญญากู้นั้นมาคำนวณ ไม่สมมติว่าเงินตนเองกับเงินยืมมีต้นทุนเท่ากัน

ทางที่คำนวณว่าถูก ต้องจ่ายเงินจริงได้ทันด้วย

วงเงินดอลลาร์ต้องพอและเบิกใช้ได้ก่อนกำหนดจ่ายค่าหุ้น การอนุมัติวงเงินไม่ใช่หลักฐานว่าเงินเข้าบัญชีแล้ว ดอกเบี้ยขั้นต่ำ ค่าผูกพันวงเงิน ค่าเบิกใช้ และค่าฝากทรัพย์สินเพิ่มเติมอาจเปลี่ยนผลเปรียบเทียบ ทุกค่าใช้จ่ายควรระบุสกุลเงินและวันที่เกิด ก่อนนำมารวมบนฐานเดียวกัน

แม้วันตรงกัน ลำดับภายในวันยังอาจไม่ตรง ดอลลาร์ T+1 อาจเข้าหลังเวลาจ่ายค่าหุ้นของผู้รับฝากทรัพย์สิน หรือดอลลาร์ T+2 เข้าหลังเวลาคืนเงินกู้ จึงอาจต้องมีสภาพคล่องระหว่างวันเพิ่มเติม ต้องรู้ว่าใครให้เงินสำรองหากเงินรับที่คาดไว้ล่าช้า ไม่ใช่เพียงเห็นวันที่สองช่องเหมือนกัน

ปัญหานี้ต่างจากความเสี่ยงเงินต้นในการชำระเงินตราและการคุ้มครองแบบชำระเงินพร้อมกัน กลไกที่ลดโอกาสสูญเสียเงินต้นแลกเปลี่ยนไม่ได้จัดหาเงินซื้อหุ้นให้เอง ขณะเดียวกัน การมีเงินกู้ดอลลาร์ก็ไม่ได้กำจัดความเสี่ยงแลกเงินทั้งหมด ต้องตรวจต้นทุน เงินพร้อมใช้ และความปลอดภัยในการชำระแยกกัน

สองเส้นทางเป็นทางเลือก ไม่ใช่คำสั่งให้ทำทั้งคู่ การได้ราคาสองวันส่งมอบไม่ได้ทำให้เกิดสัญญาสวอปเงินตราที่ครบสองขาโดยอัตโนมัติ หากใช้สวอปจริง ต้องวิเคราะห์สองขาที่ได้รับการยืนยันและกระแสเงินของสัญญานั้นต่างหาก

ตรวจห้าข้อก่อนเลือกแหล่งเงิน

1. อ่านใบยืนยันหุ้นเพื่อระบุสกุลเงิน จำนวน วันชำระจริง และบัญชีรับ พร้อมยืนยันว่าธุรกรรมนั้นใช้รอบใด
2. ตรวจทิศทางแลกเงิน ยอดที่ทำได้จริง และวันส่งมอบ แล้วเทียบวันหยุด เขตเวลา และเวลาปิดรับของทุกฝ่าย
3. ยืนยันเวลาเบิกและคืนเงินกู้ จำนวนวันปฏิทิน ฐานคิดดอกเบี้ย และค่าใช้จ่ายทั้งหมด โดยซื้อดอลลาร์ให้ครบทั้งเงินต้นและดอกเบี้ย
4. เทียบต้นทุนในสกุลเดียวกัน ณ วันเดียวกัน ระบุผลตอบแทนทางเลือกยูโรและแหล่งเงินอย่างชัดเจน ไม่คิดส่วนต่างราคาซ้ำ
5. ตกลงลำดับจ่ายเงินจริงและแหล่งสภาพคล่องเมื่อเงินรับช้า แล้วคำนวณใหม่เมื่อวัน ราคา หรือเงื่อนไขเครดิตเปลี่ยน

คำตอบไม่ใช่เร็วที่สุดเสมอไป หรือเลือก EUR/USD ที่สูงที่สุด แต่เป็นเส้นทางที่ใช้ได้จริง ส่งดอลลาร์ทันกำหนด และมีต้นทุนรวมต่ำกว่าเมื่อรวมคุณค่าของการใช้ยูโรที่เสียไปแล้ว