หุ้นเพิ่มทุนราคาต่ำคือกำไรหรือไม่ วิธีคิดราคาทฤษฎี มูลค่าสิทธิ และสัดส่วนถือหุ้น

บริษัทเสนอขายหุ้นใหม่ให้ผู้ถือหุ้นเดิมในราคา 12 ขณะที่หุ้นซึ่งยังมีสิทธิจองซื้อพ่วงอยู่ซื้อขายที่ 20 ส่วนลด 40% ไม่ใช่ผลตอบแทน 40% เพราะจำนวนหุ้นจะเพิ่มขึ้น สิทธิถูกแยกออกจากหุ้นเดิม และผู้จองซื้อต้องจ่ายเงินเพิ่ม

สิ่งที่ควรเปรียบเทียบคือการใช้สิทธิ การขายสิทธิหากโอนได้ และการปล่อยสิทธิหมดอายุ โดยต้องแยกมูลค่าทรัพย์สินออกจากสัดส่วนความเป็นเจ้าของ ตัวอย่างนี้เป็นกรณีสมมติ ใช้สกุลเงินเดียว หุ้นใหม่ถูกจองซื้อครบ หุ้นสามัญมีสิทธิเหมือนกัน ไม่มีค่าธรรมเนียมหรือภาษี และมูลค่าธุรกิจเดิมไม่เปลี่ยน

คำนวณราคาเชิงทฤษฎีหลังแยกสิทธิก่อนดูส่วนลด

คุณมีหุ้น 1,000 หุ้น ราคาหุ้นละ 20 รวมมูลค่า 20,000 บริษัทให้สิทธิซื้อหุ้นใหม่หนึ่งหุ้นต่อหุ้นเดิมสี่หุ้น ที่ราคาจองซื้อ 12 คุณจึงซื้อหุ้นใหม่ได้ 250 หุ้นและต้องจ่ายเพิ่ม 3,000 หุ้นเดิมสี่หุ้นมีมูลค่า 80 เมื่อบวกเงินทุนใหม่ 12 จะได้ 92 กระจายอยู่ในหุ้นห้าหุ้น

ราคาเชิงทฤษฎีหลังแยกสิทธิ = (4 × 20 + 12) / 5 = 18.4 แบบจำลองนี้นับเงินที่บริษัทได้รับทุกหนึ่งหน่วยเป็นมูลค่าส่วนของผู้ถือหุ้นเพิ่มหนึ่งหน่วย ไม่บวกมูลค่าเพิ่มจากโครงการที่จะลงทุน และไม่หักค่าใช้จ่ายในการออกหุ้น จึงเป็นเกณฑ์เปรียบเทียบ ไม่ใช่การคาดการณ์ราคาเปิดตลาด

ราคาจองซื้อ 12 ต่ำกว่า 20 อยู่ 40% แต่ต่ำกว่า 18.4 ประมาณ 34.78% ทั้งสองตัวเลขไม่ใช่กำไรของผู้ถือหุ้น เพราะการได้หุ้นใหม่ต้องใช้ทั้งเงินสดและสิทธิที่มีมูลค่าทางเศรษฐกิจ

ใส่กระแสเงินสดให้ครบทั้งสามทางเลือก

กำหนดหน่วยให้ชัดเจน: ในตัวอย่างนี้ หุ้นเดิมหนึ่งหุ้นได้รับหนึ่งสิทธิ และสี่สิทธิบวกเงิน 12 ใช้ซื้อหุ้นใหม่หนึ่งหุ้นได้ มูลค่าเชิงทฤษฎีของหนึ่งสิทธิเท่ากับ 20 − 18.4 = 1.6 ดังนั้น 1,000 สิทธิมีมูลค่ารวม 1,600

การมีหุ้นมูลค่า 23,000 ไม่ได้แปลว่ากำไร 3,000 เพราะคุณเพิ่งเติมเงินจำนวนนี้เข้าไป คอลัมน์สุดท้ายทำให้ทางเลือกต่าง ๆ อยู่บนฐานเงินทุนเริ่มต้นเดียวกัน ไม่ใช่การคำนวณต้นทุนภาษีหรือผลตอบแทนต่อปีที่คำนึงถึงวันรับจ่ายเงิน

การขายทำได้ต่อเมื่อสิทธิโอนได้และมีผู้ซื้อจริง หากขายได้เงิน 1,600 แต่มีค่าใช้จ่ายรวม 100 มูลค่าที่ใช้เปรียบเทียบจะเหลือ 19,900 ถ้าราคาที่ขายได้จริงมีเพียง 1.2 ต่อสิทธิ จะได้เงิน 1,200 และมีมูลค่า 19,600 ก่อนหักค่าใช้จ่าย โดยสมมติฐานอื่นคงเดิม สิทธิไม่ใช่เงินสดที่บริษัทรับประกันว่าจะจ่ายให้

หนึ่งสิทธิมีค่า 1.6 หรือ 6.4 ต้องดูว่าหนึ่งหน่วยหมายถึงอะไร

สี่สิทธิในตัวอย่างมีมูลค่า 6.4 เมื่อนำไปบวกเงินจองซื้อ 12 จะได้หุ้นใหม่ที่มีมูลค่าเชิงทฤษฎี 18.4 แต่เอกสารเสนอขายหรือธรรมเนียมการซื้อขายบางแห่งอาจเรียกหนึ่งหน่วยสิทธิว่าเป็นสิทธิครบชุดสำหรับซื้อหุ้นใหม่หนึ่งหุ้น หากใช้หน่วยนั้น มูลค่าที่สอดคล้องกันคือ 6.4 ไม่ใช่ 1.6

การสับสนหน่วยทำให้มูลค่า จำนวนหุ้น หรือเงินที่ต้องเตรียมคลาดเคลื่อนได้สี่เท่า จดจำนวนหุ้นเดิม สิทธิที่ได้รับ หุ้นใหม่ที่ซื้อได้ต่อสิทธิ และเงินต่อหุ้นใหม่ให้ครบ หนึ่งหุ้นใหม่ต่อสี่หุ้นเดิมไม่ใช่สี่หุ้นใหม่ต่อหนึ่งหุ้นเดิม รหัสซื้อขายสิทธิอาจต่างจากรหัสหุ้นสามัญด้วย

หากราคาหุ้นภายหลังต่ำกว่า 12 ส่วนลดที่เทียบกับราคาเดิม 20 ย่อมไม่ยืนยันว่าการใช้สิทธิน่าสนใจ การใช้ทันทีอาจไม่มีมูลค่าทางเศรษฐกิจ แม้ราคาสิทธิก่อนหมดอายุอาจยังสะท้อนเวลา ความผันผวน และเงื่อนไขการเสนอขาย สูตรคงที่นี้ไม่ได้พิสูจน์ว่ามีโอกาสทำกำไรจากส่วนต่างราคาโดยปราศจากความเสี่ยงและลงมือทำได้จริง

รักษามูลค่าทรัพย์สินไม่เท่ากับรักษาสัดส่วนออกเสียง

สมมติหุ้นทั้งหมดของบริษัทเพิ่มจากหนึ่งล้านเป็น 1.25 ล้านหุ้น หุ้น 1,000 หุ้นของคุณเคยคิดเป็น 0.1% หากไม่จองซื้อ สัดส่วนจะเหลือ 0.08% หรือลดลง 20% เมื่อเทียบกับสัดส่วนเดิม การซื้อเพิ่ม 250 หุ้นทำให้คงสัดส่วน 0.1% ได้ โดยต้องมีการจองซื้อครบและไม่มีการเปลี่ยนแปลงทุนอื่น

การขายสิทธิตามมูลค่าเชิงทฤษฎีอาจรักษามูลค่าทรัพย์สินในแบบจำลอง แต่ไม่ป้องกันการลดลงของสัดส่วนถือหุ้นและออกเสียง ในทางกลับกัน การจ่ายเงินเพิ่มเพื่อคงสัดส่วนก็ไม่ได้พิสูจน์ว่าการลงทุนนั้นคุ้มค่า ยังต้องประเมินการใช้เงิน ความจำเป็นด้านเงินทุน ค่าใช้จ่ายในการออกหุ้น และผลตอบแทนที่คาดจากเงินทุนใหม่

ทิศทางของเงินสำคัญมาก เงินปันผลในผลตอบแทนรวมของผู้ถือหุ้น นำเงินออกจากบริษัท ส่วนการจองซื้อหุ้นเพิ่มทุนนำเงินเข้าบริษัท การนับหุ้นใหม่ทั้งหมดเป็นกำไรโดยไม่หักเงินที่ออกจากบัญชีจึงเป็นการอ่านความหมายทางเศรษฐกิจกลับด้าน

ช่องว่างบนกราฟไม่ใช่ผลตอบแทนทั้งหมด

ราคาจาก 20 เป็น 18.4 ดูเหมือนลดลง 8% บนกราฟที่ไม่ได้ปรับราคา หากมีสิทธิที่มีมูลค่าอยู่ในพอร์ต การดูแต่หุ้นย่อมตกหล่นสินทรัพย์หนึ่งรายการ แต่การเรียกสิทธิที่หมดอายุโดยไม่มีการชดเชยว่าเป็น “เพียงการปรับราคา” ไม่ได้ทำให้มูลค่ากลับมา กราฟปรับราคาไม่แทนบันทึกเงินจองซื้อ รายได้จากขายสิทธิ ค่าธรรมเนียม และหุ้นที่ได้รับจริง

ราคาจริงยังสะท้อนข่าวธุรกิจ ความเสี่ยงที่การเสนอขายไม่สำเร็จ และมุมมองต่อการใช้เงิน หากหุ้นมีสิทธิปันผลต่างกัน มีใบสำคัญแสดงสิทธิแนบมา หรือเป็นหลักทรัพย์คนละประเภท สูตรง่ายนี้อาจใช้ไม่ได้ สิทธิที่โอนไม่ได้ย่อมใช้ทางเลือกขายในตารางไม่ได้ ส่วนการจัดการสิทธิที่ไม่ได้ใช้หรือค่าชดเชยขึ้นอยู่กับข้อกำหนดแต่ละรายการ

วันแยกสิทธิ วันกำหนดรายชื่อผู้ถือหุ้น วันสุดท้ายที่ซื้อขายสิทธิได้ วันสิ้นสุดจองซื้อ และวันเริ่มซื้อขายหุ้นใหม่มีหน้าที่ต่างกัน นายหน้าอาจกำหนดวันรับคำสั่งเร็วกว่านั้น การได้รับสิทธิหรือส่งคำสั่งไม่ได้ยืนยันว่าชำระเงินสำเร็จ คำขอได้รับการยอมรับ หรือหุ้นใหม่พร้อมขายแล้ว

ห้ารายการที่ต้องตรวจจากประกาศเพิ่มทุน

1. คุณสมบัติ: ตรวจวันสำคัญ ข้อจำกัดตามประเทศ การโอนสิทธิ และการจัดการเศษสิทธิ
2. หน่วย: คำนวณสิทธิ หุ้นใหม่ และเงินที่ต้องจ่ายจากจำนวนที่ถือจริง ไม่ใช้ส่วนลดเป็นตัวแทนผลตอบแทน
3. เงินสด: รวมเงินจ่าย รายรับสุทธิ ภาษี การแปลงเงิน และต้นทุนจัดหาเงิน แยกมูลค่าทฤษฎีออกจากราคาที่ซื้อขายได้จริง
4. ทรัพย์สินและการควบคุม: กระทบยอดทุนหลังเพิ่มทุน ตรวจการใช้เงินและเงื่อนไข การคงสัดส่วนไม่ใช่ผลตอบแทนในตัวเอง
5. การดำเนินการ: บันทึกทุกเส้นตายและสถานะจัดสรร ตรวจยอดหลังเสร็จสิ้น และคำนวณใหม่เมื่อราคา เงื่อนไข หรือขนาดการออกหุ้นเปลี่ยน

ส่วนลดเป็นเพียงความสัมพันธ์ระหว่างสองราคา ไม่ใช่ตัววัดความมั่งคั่งที่สร้างขึ้น การตัดสินใจจึงต้องวางหุ้นเดิม สิทธิ หุ้นใหม่ และเงินสดไว้ในบัญชีเดียวกัน พร้อมตรวจว่าคุณสมบัติ เงินทุน และเวลาทำให้ทางเลือกนั้นทำได้จริง