ทำไมดัชนีขึ้น ทั้งที่หุ้นส่วนใหญ่ลง

ดัชนีปิดบวกทั้งที่หุ้นส่วนใหญ่ในดัชนีปิดลบ ไม่ใช่เรื่องขัดแย้งกัน ดัชนีวัดผลของตะกร้าหุ้นตามน้ำหนักที่กำหนด ส่วนจำนวนหุ้นขึ้นลงวัดการมีส่วนร่วมของหุ้นแต่ละตัว สิ่งที่ควรตรวจคือหุ้นใดพาดัชนีขึ้น ใช้กลุ่มหุ้นเดียวกันเปรียบเทียบหรือไม่ และความกระจุกตัวนั้นบอกอะไรได้จริง

หุ้นขึ้นหนึ่งตัว ลงสี่ตัว แต่ดัชนีบวก 0.8%

สมมติดัชนีราคาที่มีหุ้นห้าตัวเริ่มต้นที่ 1,000 จุด ใช้สกุลเงินและช่วงระหว่างราคาปิดเดียวกัน ไม่มีเงินปันผล แตกหุ้น เปลี่ยนสมาชิก หรือเปลี่ยนจำนวนหุ้นที่ใช้คำนวณ ส่วนร่วมต่อผลตอบแทนเท่ากับน้ำหนักต้นงวดคูณผลตอบแทนหุ้น หน่วยในตารางคือจุดเปอร์เซ็นต์ของผลตอบแทนดัชนี ไม่ใช่สัดส่วนเงินที่ไหลเข้า

รวมได้ +0.80 จุดเปอร์เซ็นต์ ดัชนีจึงเป็น 1,008 จุด หุ้น A เพิ่มให้ดัชนี 15 จุด ส่วนหุ้นอื่นหักออกเจ็ดจุด หุ้นขึ้นมีเพียง 20% และค่ามัธยฐานผลตอบแทนเป็น −1% หุ้นที่อยู่ตรงกลางของการกระจายจึงอาจขาดทุนพร้อมกับที่ตะกร้าถ่วงน้ำหนักได้กำไร

A คิดเป็น 1.5/0.8 หรือ 187.5% ของการเพิ่มขึ้นสุทธิ ตัวเลขเกิน 100% ได้เพราะส่วนร่วมด้านลบหักล้างด้านบวก ไม่ใช่น้ำหนักการถือครอง หากตัด A ออก ต้องปรับน้ำหนักที่เหลือ 50% ให้รวมเป็น 100% ใหม่ ผลตอบแทนคือ −0.70% / 50% = −1.40% ไม่ใช่ส่วนร่วมคงเหลือ −0.70 จุดเปอร์เซ็นต์

น้ำหนักปลายงวดรวมการเปลี่ยนแปลงราคาไว้แล้ว

ผลตอบแทนในงวดเดียวนี้เท่ากับผลรวมของน้ำหนักต้นงวดคูณผลตอบแทนแต่ละหุ้น น้ำหนักปลายงวดของ A เป็น 50% × 1.03 / 1.008 หรือประมาณ 51.0913% การเปลี่ยนแปลงราคาสัมพัทธ์ทำให้น้ำหนักเพิ่มได้โดยไม่ต้องเปลี่ยนสมาชิกดัชนี

ถ้านำน้ำหนักปลายงวดทั้งห้าตัวคูณผลตอบแทนงวดเดิม จะได้ประมาณ 0.8492% ไม่ใช่ 0.8% เพราะใช้การเปลี่ยนแปลงราคาผ่านทั้งน้ำหนักและผลตอบแทน ความคลาดเคลื่อนไม่ใช่หลักฐานของเงินไหลเข้าที่มองไม่เห็น น้ำหนัก A จาก 50% เป็น 51.09% ก็ไม่ยืนยันว่ามีสถาบันซื้อสุทธิ ต้องใช้ข้อมูลกระแสเงินหรือการถือครองแยกต่างหาก

เมื่อดูหลายวัน น้ำหนักเคลื่อนและผลตอบแทนทบต้น การบวกส่วนร่วมรายวันโดยไม่มีวิธีเชื่อมผลตอบแทนอาจไม่ตรงกับผลรวมทั้งช่วง หากมีการปรับสมดุลหรือเหตุการณ์บริษัท ต้องใช้ข้อมูลที่มีผลในแต่ละวัน ไม่ใช่นำตารางสมาชิกวันนี้ไปอธิบายเดือนก่อนทั้งหมด

ถ่วงด้วยมูลค่าตลาด ราคา และน้ำหนักเท่ากันให้ผลต่างกัน

การถ่วงด้วยมูลค่าตลาดอาจปรับตามหุ้นหมุนเวียนและกำหนดเพดานรายตัว ในอีกตัวอย่าง A ราคา 100 มีหุ้นสิบล้านหุ้นและตัวคูณการนำเข้าคำนวณ 20% ได้มูลค่าปรับแล้ว 200 ล้าน ส่วน B ราคา 50 มีแปดล้านหุ้นและตัวคูณ 80% ได้ 320 ล้าน น้ำหนักจึงประมาณ 38.46% และ 61.54% หุ้นราคาต่อหน่วยสูงกว่าไม่จำเป็นต้องมีอิทธิพลมากกว่า

ดัชนีถ่วงด้วยราคาให้หุ้นราคาสูงมีอิทธิพลมากกว่า ส่วนน้ำหนักเท่ากันจะเท่ากัน ณ วันปรับสมดุล แล้วเปลี่ยนตามราคา หากหุ้นห้าตัวเริ่มที่ตัวละ 20% ผลตอบแทนคือ (3% − 2% − 1% − 1% − 1%) / 5 = −0.4% แต่ดัชนีน้ำหนักเท่ากันจริงไม่ได้เป็นค่าเฉลี่ยง่าย ๆ ทุกวัน ตัวอย่าง S&P 500 Equal Weight ปรับสมดุลรายไตรมาส ดัชนีอื่นอาจใช้กำหนดต่างกัน

การปรับตัวหารไม่ได้สร้างกำไรขึ้นมา

มูลค่าตลาดปรับแล้ว 100,000 ล้าน หารด้วยตัวหาร 100 ล้าน ได้ดัชนี 1,000 จุด หากการเปลี่ยนสมาชิกที่ไม่ใช่การขึ้นของราคาทำให้มูลค่าคำนวณเป็น 120,000 ล้าน การเปลี่ยนตัวหารเป็น 120 ล้านจะคงดัชนีไว้ที่ 1,000 มูลค่าตะกร้าที่เพิ่มขึ้นไม่ใช่กำไร 20% ของผู้ลงทุน

การแตกหุ้นที่ทำให้ราคาลดครึ่งหนึ่งและจำนวนหุ้นเพิ่มสองเท่าก็ไม่ใช่ขาดทุน 50% ดัชนีราคายังต่างจากดัชนีผลตอบแทนรวมที่นำปันผลกลับไปลงทุน เมื่อส่วนร่วมไม่ตรงกัน ให้ตรวจเหตุการณ์บริษัท สกุลเงินและวันมีผลตามวิธีคำนวณของดัชนีก่อน แล้วจึงตรวจการปัดเศษหรือข้อมูลต่างแหล่ง

การขึ้นกระจุกตัวไม่ได้บอกวันกลับทิศ

การเทียบดัชนีหุ้นใหญ่กับจำนวนหุ้นขึ้นทั้งตลาดเป็นการผสมคนละกลุ่ม ควรเริ่มจากสมาชิกดัชนีเดียวกัน ณ เวลาเดียวกัน แยกราคาไม่เปลี่ยน หุ้นพักการซื้อขาย และราคาที่ไม่อัปเดตออกให้ชัด การตัดข้อมูลออกแต่ใช้ตัวหารเดิมจะบิดเบือนสัดส่วนหุ้นขึ้น

ดัชนีถ่วงน้ำหนักขึ้น ผลแบบน้ำหนักเท่ากันอ่อน และหุ้นขึ้นมีน้อย สนับสนุนข้อสรุปว่าการมีส่วนร่วมแคบเมื่อข้อมูลเทียบกันได้ หากส่วนร่วมบวกกระจุกในไม่กี่ตัวซ้ำ ๆ ก็ยิ่งสนับสนุนการวินิจฉัยนี้ แต่ไม่ยืนยันว่าจะลงเร็ว ๆ นี้ กำไรของบริษัทผู้นำ โครงสร้างกลุ่มอุตสาหกรรมและการประเมินมูลค่าใหม่อาจทำให้รูปแบบนี้ดำเนินต่อ

ในทางกลับกัน สัดส่วนหุ้นขึ้นที่ดีขึ้นหลายวันภายใต้เงื่อนไขเดียวกัน กลุ่มอุตสาหกรรมที่ให้ส่วนร่วมบวกมากขึ้น และผลน้ำหนักเท่ากันที่แข็งแรงขึ้น สนับสนุนการกระจายตัวของแรงซื้อได้มากกว่า วันเดียวอาจเป็นความผันผวนชั่วคราว หากแก้กลุ่มตัวอย่างหรือเวลาแล้วความแตกต่างหายไป ต้องถอนข้อสรุปเดิม ไม่ใช่สร้างเรื่องมาอธิบายให้คงอยู่

ตรวจสี่ขั้นก่อนตีความพาดหัวดัชนี

1. ระบุดัชนี สมาชิก สกุลเงิน ช่วงเวลา และเวอร์ชันราคาหรือผลตอบแทนรวมให้ชัด ชื่อย่ออย่างเดียวไม่พอ
2. คำนวณส่วนร่วมใหม่ด้วยน้ำหนักต้นงวดที่มีผลจริง เทียบผลรวมกับจุดดัชนีและเหตุการณ์บริษัท โดยเก็บส่วนต่างที่ยังอธิบายไม่ได้ไว้
3. ในกลุ่มเดียวกัน เปรียบเทียบจำนวนขึ้น ลง ไม่เปลี่ยน ค่ามัธยฐานและส่วนร่วมรายอุตสาหกรรม พร้อมตรวจวันปรับสมดุลของตัวเทียบน้ำหนักเท่ากัน
4. แยกการนำตลาดแบบกระจุกตัว เงินไหลเข้าสุทธิ และการคาดการณ์กลับทิศออกจากกัน แต่ละข้อจำเป็นต้องมีหลักฐานของตนเอง

สุดท้าย แยกดัชนีออกจากผลิตภัณฑ์ที่ถืออยู่ ค่าใช้จ่าย ความต่างในการติดตาม และการรีเซ็ตรายวันของ ETF แบบมีอัตราทด เพิ่มอีกชั้นระหว่างดัชนีกับผลในบัญชี อธิบายก่อนว่าใครขับเคลื่อนตะกร้า แล้วจึงดูว่าผลิตภัณฑ์ติดตามอย่างไร