การแทรกแซงค่าเงินแบบหักล้างสภาพคล่อง: ทำไมการซื้อเงินตราต่างประเทศจึงไม่เท่ากับผ่อนคลายนโยบายเสมอไป

ธนาคารกลางซื้อดอลลาร์แล้วเงินสำรองของธนาคารพาณิชย์ไม่เพิ่มขึ้นก็ได้ เพราะเงินที่เติมเข้าระบบตอนชำระราคาซื้อเงินตราต่างประเทศอาจถูกดูดกลับด้วยธุรกรรมในประเทศอีกขาหนึ่ง การหักล้างสภาพคล่องหรือการทำให้การแทรกแซงเป็นกลางในแง่เงินสำรอง ไม่ได้ยกเลิกธุรกรรมซื้อดอลลาร์ที่เกิดขึ้นแล้ว

ตัวอย่างสมมติซื้อ 10 ล้านดอลลาร์ เพิ่มเงินสำรอง 70 ล้านหน่วยของเงินสกุลท้องถิ่น แล้วขายหลักทรัพย์ที่ถืออยู่เพื่อดึงออก 70 ล้านเท่ากัน เงินสำรองเปลี่ยนแปลงสุทธิเป็นศูนย์ แต่สัดส่วนสินทรัพย์ของธนาคารกลางเปลี่ยนไป ผลนี้ไม่ยืนยันว่าค่าเงินจะนิ่งหรือมีการผ่อนคลายนโยบายการเงินโดยอัตโนมัติ

เงินสำรองของธนาคารไม่ใช่สินทรัพย์เงินตราต่างประเทศของธนาคารกลาง

ให้ H เป็นเงินสกุลท้องถิ่นสมมติ อัตรา USD/H เท่ากับ 7 หมายถึงหนึ่งดอลลาร์แลกได้ 7 H เมื่ออัตรานี้สูงขึ้น H อ่อนค่าลง ธนาคารกลางซื้อดอลลาร์และจ่าย H โดยเพิ่มยอดในบัญชีเงินสำรองของธนาคารพาณิชย์ที่ธนาคารกลาง ไม่ได้สมมติว่าพิมพ์ธนบัตรไปแจกประชาชน

ยอดเงินสำรองของธนาคารเป็นหนี้สินของธนาคารกลาง ส่วนเงินตราต่างประเทศที่ธนาคารกลางถือเป็นสินทรัพย์ ทั้งสองรายการไม่ใช่เงินฝากครัวเรือน ปริมาณเงินในความหมายกว้าง หรือส่วนของทุนในบัญชีซื้อขาย แบบจำลองนี้ติดตามยอดชำระราคา ไม่ได้กำหนดตัวคูณเงินฝาก

สมมติว่าธนาคารกลางมีหลักทรัพย์ในประเทศพอขายขาดให้ธนาคาร ใช้เงินสดที่ชำระจริง ไม่รวมค่าธรรมเนียม ดอกเบี้ย การตีราคาใหม่ หรือเงินไหลอื่น นี่ไม่ใช่ข้อมูลแทรกแซงจริงหรือข้อกำหนดของประเทศใด

ลงรายการซื้อดอลลาร์กับขายหลักทรัพย์แยกกัน

ซื้อ 10 ล้านดอลลาร์ที่ 7 H ต่อดอลลาร์ ทำให้สินทรัพย์ต่างประเทศและเงินสำรองธนาคารเพิ่มอย่างละ 70 ล้าน H จากนั้นขายขาดหลักทรัพย์ในประเทศรับเงิน 70 ล้าน H ทำให้หลักทรัพย์ที่ถือและยอดเงินสำรองลดลงเท่ากัน ตารางแสดงยอดเปลี่ยนแปลงเป็นล้าน H

เมื่อชำระครบทั้งสองขา สินทรัพย์ต่างประเทศเพิ่ม 70 และหลักทรัพย์ในประเทศลด 70 ในแบบจำลองที่ไม่มีรายการอื่น สินทรัพย์รวมกับเงินสำรองไม่เปลี่ยน สิ่งที่เปลี่ยนคือองค์ประกอบสินทรัพย์ ธนาคารกลางยังไม่ได้ขายดอลลาร์ที่เพิ่งซื้อคืน

ใช้ยอดที่จ่ายชำระจริง ไม่ใช่มูลค่าที่ตราไว้ หลักทรัพย์มูลค่าที่ตราไว้ 70 อาจชำระกันคนละจำนวน หากใช้เครื่องมือดูดเงินชั่วคราวต้องติดตามวันครบกำหนดและเงินที่ไหลกลับด้วย ตัวอย่างนี้จึงใช้การขายขาด

ดูว่าเมื่อดูดกลับเพียง 50 เงินสำรองเหลือเท่าไร

แต่ละกรณีเริ่มด้วยเงินสำรอง 200 ล้าน H แยกกัน สามกรณีแรกซื้อดอลลาร์เหมือนกัน กรณีสุดท้ายกลับทิศเป็นขาย 10 ล้านดอลลาร์และซื้อหลักทรัพย์ในประเทศ 70 ล้าน H ทั้งสี่แถวไม่ใช่ธุรกรรมต่อเนื่อง

ดูดกลับ 50 จากที่เติม 70 คิดเป็น 50/70 หรือประมาณ 71.4286% ยังเหลือ 20 จึงปิดที่ 220 หากไม่ดูดเลยจะเป็น 270 และหากดูดเต็มจำนวนจะกลับมาที่ 200 การหักล้างบางส่วนจึงไม่ควรถูกนับเป็นการหักล้างเต็มจำนวน

ในกรณีกลับทิศ การขายดอลลาร์ดึงออก 70 แล้วซื้อหลักทรัพย์เติมกลับ 70 ยอดสุดท้ายเท่ากันที่ 200 แต่ทิศทางการแลกเงินตรงข้าม ยอดคงเดิมจึงบอกไม่ได้ว่าซื้อหรือขายดอลลาร์ ระบบคณะกรรมการเงินตราอาจใช้การเปลี่ยนสภาพคล่องเป็นส่วนหนึ่งของการปรับตัว เช่น กลไกปรับสภาพคล่องของระบบอัตราแลกเปลี่ยน USD/HKD อย่านำเงื่อนไขหักล้างของตัวอย่างไปใช้แทนกติกาทุกระบบ

ใช้วันชำระราคาจริงและแยกกระแสเงินอื่น

หากซื้อดอลลาร์ชำระวันแรก แต่ขายหลักทรัพย์ชำระวันที่สอง เมื่อไม่มีรายการอื่น เงินสำรองจะเป็น 270 ก่อนกลับเป็น 200 แผนดูดเงินพรุ่งนี้ยังไม่หักล้างยอดที่เพิ่มวันนี้ วันที่ประกาศ วันที่ซื้อขาย และวันที่ชำระราคาเป็นคนละข้อมูล

อีกกรณีหนึ่งให้ทั้งสองขาหักล้างกันภายในวันเดียว แต่มีเงินไหลของภาครัฐที่ไม่เกี่ยวข้องดึงเงินสำรองออก 15 ยอดปิดที่สังเกตได้คือ 185 การลดลงไม่ใช่หลักฐานว่าขายดอลลาร์ เพราะผลสุทธิจากการแทรกแซงรวมขาหักล้างเท่ากับศูนย์

นำยอดต้นงวด เงินจากการชำระธุรกรรมค่าเงิน เงินจากขาหักล้าง และรายการอื่นมารวมในช่วงเวลาและหน่วยเดียวกัน หากขาดข้อมูลให้ระบุรายการที่ยังไม่ทราบ ไม่โยนส่วนต่างทั้งหมดเป็นการแทรกแซงหรือรวมจำนวนดอลลาร์เข้ากับยอด H โดยตรง

เงินสำรองเท่าเดิมไม่ได้บังคับให้ค่าเงินเท่าเดิม

การซื้อเงินตราต่างประเทศเปลี่ยนอุปสงค์และอุปทานของสกุลเงิน การขายหลักทรัพย์ดูดสภาพคล่องแต่ไม่ได้ย้อนธุรกรรมเดิม สัดส่วนสินทรัพย์ที่เอกชนถือและสัญญาณเรื่องนโยบายในอนาคตยังอาจมีผลต่อราคา ขนาดของผลขึ้นกับภาวะตลาด ปริมาณธุรกรรม และความน่าเชื่อถือ

ถ้าสินทรัพย์ที่แลกกันทดแทนกันได้สมบูรณ์และความคาดหวังนโยบายไม่เปลี่ยน ช่องทางปรับพอร์ตและส่งสัญญาณจะไม่ให้เหตุผลที่จะตีราคาใหม่ หากเงื่อนไขต่างออกไปอาจมีผล แต่ตารางบัญชีไม่บอกขนาด การเปลี่ยนค่าเงินภายหลังไม่ยืนยันสาเหตุเพราะไม่เห็นเส้นทางราคาที่จะเกิดหากไม่มีการแทรกแซง

ยอดเงินสำรองที่เพิ่มอย่างเดียวไม่ได้พิสูจน์ว่าลดดอกเบี้ยนโยบาย ต้องดูดอกเบี้ยบนเงินสำรอง กรอบการดำเนินนโยบาย และการตัดสินใจอื่นด้วย ส่วนที่เหลือ 20 ไม่สามารถแปลงเป็นจุดฐานหรือเป้าหมายค่าเงิน เครื่องมือ สินทรัพย์ ต้นทุน และอำนาจตามกฎหมายของสถาบันจริงต้องตรวจสอบแยกกัน

ตรวจสอบหลักฐานก่อนสรุปผลด้านนโยบาย

เริ่มจากหน่วยงาน วัตถุประสงค์ สกุลที่ซื้อขาย หน่วยราคา และจำนวน ธุรกรรมแลกเงินตามปกติเพื่อให้บริการภาครัฐไม่ใช่การแทรกแซงค่าเงินเสมอ จากนั้นหาวันชำระราคาทั้งสองขา เครื่องมือในประเทศ เงินสดจริง และวันครบกำหนดถ้ามี

คำนวณยอดสำรองอีกครั้งพร้อมรายการอื่น แล้วแยกหักล้างเต็มจำนวน บางส่วน หรือรอชำระ หากจะกล่าวถึงเงินฝากหรือดอกเบี้ยต้องมีข้อมูลตัวแปรนั้นโดยตรง สมการเงินสำรองไม่ใช่หลักฐานแทน

เขียนผลสามเรื่องแยกกัน ได้แก่ สกุลเงินที่แลกจริง สภาพคล่องสุทธิที่เหลือ และผลต่อตลาดหรือนโยบายที่มีหลักฐานรองรับ ศูนย์ในข้อที่สองไม่ได้ตอบข้อที่สาม เมื่อไม่ทราบกระแสเงิน วันชำระ หรือกรอบนโยบาย ให้จำกัดข้อสรุปไว้เฉพาะสิ่งที่ตรวจสอบได้