ราคาที่ใช้ชำระราคาฟิวเจอร์สน้ำมันเดือนไกล คำนวณจากสเปรดอย่างไร

ฟิวเจอร์สน้ำมันเดือนไกลไม่มีรายการซื้อขายสัญญาเดี่ยวใหม่ในช่วงคำนวณ แต่ราคาที่ใช้ชำระราคาประจำวันกลับเปลี่ยนไป เรื่องนี้ไม่จำเป็นต้องเป็นความผิดพลาด เพราะการซื้อขายส่วนต่างราคาระหว่างเดือนยังให้ข้อมูลสำหรับคำนวณราคาอ้างอิงได้ อย่างไรก็ตาม การอธิบายที่มาของราคาอ้างอิงได้ ไม่ได้แปลว่าจะขายสัญญาที่ถืออยู่ได้ครบจำนวน ณ ราคานั้น งานแรกต้องตรวจข้อมูลสเปรดและวิธีคำนวณ ส่วนงานหลังต้องดูว่ามีผู้ซื้อรอรับอยู่ที่ราคาใด จำนวนเท่าไร และเมื่อใด

เริ่มจากระบุสัญญาและช่วงเวลาที่ใช้คำนวณ

บทความนี้ใช้กรณีฟิวเจอร์สน้ำมันดิบชนิดเบาและกำมะถันต่ำของ NYMEX รหัส CL โดยศึกษาราคาที่ใช้ชำระราคาประจำวันตามขั้นตอนปกติ ซึ่งต่อไปจะเรียกสั้น ๆ ว่าราคาอ้างอิง ไม่ใช่สูตรกลางสำหรับฟิวเจอร์สทุกประเภท และไม่ใช่ขั้นตอนชำระราคาสุดท้ายของสัญญาที่กำลังหมดอายุ ช่วงคำนวณตามปกติคือ 14:28–14:30 น. ตามเวลาฝั่งตะวันออกของสหรัฐฯ โดยราคาซื้อขายสัญญาเดี่ยวเฉลี่ยถ่วงน้ำหนักด้วยปริมาณของเดือนที่กำหนดเป็นเดือนหลักเป็นจุดตั้งต้นสำคัญ

ตัวเลขทั้งหมดต่อจากนี้เป็นสมมติฐานเพื่อแสดงวิธีคำนวณ ไม่ใช่ราคาน้ำมันปัจจุบัน ให้ M1, M2 และ M3 เป็นเดือนส่งมอบสามเดือนที่เรียงต่อกัน และให้ M1 เป็นเดือนหลัก โดยไม่อยู่ใกล้วันหมดอายุหรือช่วงเปลี่ยนเดือนหลักที่มีข้อยกเว้น ราคาและสเปรดทั้งหมดมีหน่วยดอลลาร์สหรัฐต่อบาร์เรล หากแปลงเวลาเป็นเวลาไทย ต้องตรวจวันที่และเวลาฝั่งตะวันออกของสหรัฐฯ ให้ตรงกันด้วย

สมมติว่าในช่วงคำนวณ M1 มีรายการซื้อขาย 20 สัญญาที่ 69.98 อีก 60 สัญญาที่ 70.00 และ 20 สัญญาที่ 70.02 ราคาเฉลี่ยถ่วงน้ำหนักจึงเท่ากับ 70.00 แม้ราคาซื้อขายล่าสุดจะเป็น 70.02 ตัวเลขต่างกันเพราะเป็นคนละมาตรวัด ไม่ใช่เพราะข้อมูลผิด หากสเปรด M1−M2 เฉลี่ยอยู่ที่ −0.30 ราคาอ้างอิงของ M2 จะเท่ากับ 70.00−(−0.30)=70.30 ซึ่งนำไปใช้คำนวณเดือนถัดไปได้

เดือนไกลไม่มีรายการเดี่ยว แต่ยังมีข้อมูลจากสองคู่สเปรด

ให้ M3 ไม่มีการซื้อขายสัญญาเดี่ยวในช่วงคำนวณ แต่มีการซื้อขายสเปรด M1−M3 และ M2−M3 จึงไม่ควรเรียกสถานการณ์นี้ว่า “ไม่มีการซื้อขายทั้งวัน” หรือ “ปริมาณเป็นศูนย์” เพราะขาของรายการสเปรดอาจรวมอยู่ในสถิติปริมาณของแต่ละเดือน สิ่งที่ไม่มีคือการจับคู่สัญญาเดี่ยวของ M3 ในช่วงเวลาที่ระบุเท่านั้น

กำหนดทิศทางสเปรดให้คงที่ว่าเป็นราคาเดือนใกล้ลบราคาเดือนไกล การคำนวณไล่ตามลำดับเดือน โดยอาศัยราคาอ้างอิงเดือนก่อนหน้าที่กำหนดแล้ว และใช้คู่ที่มีเดือนเป้าหมายเป็นขาไกลกว่า สมมติว่าไม่มีข้อมูลที่ใช้ได้อื่นนอกเหนือจากสองคู่ในตาราง ราคาเดือนไกลที่คำนวณได้จึงเท่ากับราคาอ้างอิงเดือนใกล้ลบสเปรด เมื่อสเปรดติดลบ ต้องลบจำนวนลบออก ไม่ใช่ตีความว่าเดือนไกลต้องมีราคาต่ำกว่าเสมอ

เส้นทาง M1−M3 ให้ราคา M3 เท่ากับ 70.00−(−0.90)=70.90 ส่วน M2−M3 ให้ 70.30−(−0.50)=70.80 ขั้นต่อไปคือรวมข้อมูลทั้งสองเส้นทางอย่างมีน้ำหนัก จุดที่พลาดได้ง่ายคือไม่ได้ใช้จำนวนสัญญาที่ซื้อขายจริงเป็นน้ำหนักโดยตรง แต่ต้องนำปริมาณของแต่ละคู่ไปหารด้วยระยะห่างระหว่างสองเดือนตามปฏิทิน

M1 กับ M3 ห่างกันสองเดือน จึงได้น้ำหนัก 120÷2=60 ขณะที่ M2 กับ M3 ห่างกันหนึ่งเดือน จึงได้น้ำหนัก 140÷1=140 ราคาอ้างอิงที่รวมแล้วคือ (70.90×60+70.80×140)÷(60+140)=70.83 ตัวอย่างนี้แสดงว่าราคาเดือนไกลสามารถอาศัยราคาเดือนอื่นที่ทราบแล้วและข้อมูลส่วนต่างระหว่างเดือน ไม่จำเป็นต้องมีรายการสัญญาเดี่ยวใหม่ของเดือนไกลในช่วงคำนวณ

ปริมาณซื้อขาย 260 สัญญา ไม่ใช่น้ำหนักรวม 200

หากข้ามขั้นตอนหารด้วยระยะห่างของเดือน แล้วใช้ปริมาณดิบ 120 และ 140 เป็นน้ำหนัก จะได้ (70.90×120+70.80×140)÷260=70.846153846… เมื่อปัดเป็นขั้นราคา 0.01 ในตัวอย่างนี้ จะได้ 70.85 ซึ่งสูงกว่าค่าที่ถูกต้อง 70.83 อยู่ 0.02 หรือสองช่วงราคา สัญญา CL หนึ่งสัญญามีขนาด 1,000 บาร์เรลตามหน่วยสหรัฐฯ และช่วงการเปลี่ยนแปลงราคาปกติคือ 0.01 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล จึงคิดเป็น 10 ดอลลาร์ต่อสัญญาต่อช่วงราคา

สูตรที่ผิดให้น้ำหนักกับเส้นทางที่ห่างสองเดือนมากเกินไป การได้ผลลัพธ์ใกล้เคียงกันไม่ได้ทำให้ใช้สูตรลัดนี้แทนได้ เมื่อสัดส่วนปริมาณหรือระยะห่างของราคาเปลี่ยน ความคลาดเคลื่อนก็เปลี่ยนตาม สองช่วงราคาเป็นผลของข้อมูลสมมติชุดนี้ ไม่ใช่ขนาดความผิดพลาดคงที่ในทุกกรณี

ปริมาณที่ซื้อขายจริงยังเป็น 120+140=260 สัญญา ส่วน 60+140=200 เป็นเพียงผลรวมน้ำหนักในสูตร ไม่ใช่ปริมาณซื้อขายชุดใหม่ เมื่อตรวจข้อมูลควรเก็บสองช่องนี้แยกกัน ใช้ปริมาณจริงเทียบกับสถิติ และใช้น้ำหนักที่ปรับแล้วตรวจการคำนวณ นอกจากนี้ 70.83 อยู่บนช่วงราคาที่ถูกต้องอยู่แล้ว ตัวอย่างจึงไม่ได้ตอบว่าตลาดจะปัดเศษอย่างไรในทุกกรณีที่อยู่กึ่งกลางระหว่างสองช่วงราคา

หากสเปรดก็ไม่มีการซื้อขาย ต้องยอมรับว่าบางครั้งรู้ได้เพียงกรอบ

ต่อไปเป็นอีกสถานการณ์หนึ่งที่ไม่มีการซื้อขายสเปรดที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่การนำราคาเสนอซื้อและเสนอขายมาผสมกับข้อมูลซื้อขายของตัวอย่างแรกเพื่อปรับค่า 70.83 เราใช้ราคาอ้างอิงที่ทราบแล้วร่วมกับราคาเสนอซื้อและเสนอขายของสเปรด เพื่อหากรอบอ้างอิงสำหรับเดือนไกล

ให้ A เป็นราคาอ้างอิงเดือนใกล้ b เป็นราคาเสนอซื้อสเปรด และ a เป็นราคาเสนอขายสเปรด เมื่อสเปรดเท่ากับเดือนใกล้ลบเดือนไกล กรอบสำหรับเดือนไกลจะเป็น [A−a, A−b] การลบทำให้ด้านซื้อกับด้านขายสลับกัน หากนำ A−b ไปวางเป็นขอบด้านซื้อโดยอัตโนมัติ จะกลับขอบบนกับขอบล่าง

ขอบด้านซื้อที่สูงกว่าจากสองเส้นทางคือ 70.86 และขอบด้านขายที่ต่ำกว่าคือ 70.91 ภายในกรอบนี้มีราคาที่ห่างกันครั้งละ 0.01 อยู่หกค่า ได้แก่ 70.86, 70.87, 70.88, 70.89, 70.90 และ 70.91 ข้อมูลเพียงเท่านี้ไม่ได้ระบุว่าค่าใดเป็นราคาอ้างอิงอย่างเป็นทางการเพียงค่าเดียว

การใช้กรอบยังต้องผ่านเงื่อนไขความสมเหตุสมผลที่ตลาดกำหนด ซึ่งตัวอย่างนี้ไม่ได้ยืนยันว่าผ่านแล้ว ทั้งหกค่าจึงไม่ใช่ราคาที่ได้รับอนุมัติแล้ว หากไม่มีกรอบที่เหมาะสม ขั้นตอนยังมีวิธีสำรองซึ่งอาศัยการเปลี่ยนแปลงสุทธิจากวันก่อนของสัญญาเดือนก่อนหน้า แต่ไม่ได้อนุญาตให้ตั้งเกณฑ์ที่ยังไม่ทราบขึ้นเองหรือเลือกกึ่งกลางเสมอ ข้อสรุปที่ตรวจสอบได้อาจเป็นเพียง “คำนวณกรอบได้ แต่ยังระบุค่าที่เลือกจริงไม่ได้”

กรอบที่อนุมานได้ยังไม่ใช่ราคาให้ทำอาร์บิทราจทันที

ราคา 70.00 และ 70.30 ที่ใช้เป็นฐานคือราคาอ้างอิง ไม่ใช่หลักฐานว่าในเวลาเดียวกันจะซื้อหรือขายสัญญาเดือนใกล้ได้ตามจำนวนที่ต้องการ ณ ราคานั้น ดังนั้นกรอบ 70.86–70.91 จึงไม่ใช่คำเสนอซื้อและเสนอขายของ M3 ที่รับประกันว่าจะทำรายการได้ ความต่างระหว่างกรอบคำนวณกับหน้าจอซื้อขายก็ยังไม่เพียงพอจะยืนยันโอกาสอาร์บิทราจไร้ความเสี่ยง

หากต้องการประกอบรายการหลายขาให้ได้ผลเทียบเท่าการขาย M3 ต้องกำหนดก่อนว่าขาใดต้องซื้อและขาใดต้องขาย ขาที่ต้องซื้อใช้ราคาเสนอขายจริง ขาที่ต้องขายใช้ราคาเสนอซื้อจริง จากนั้นจึงตรวจจำนวนคงเหลือ เวลาของแต่ละราคา และความเป็นไปได้ในการทำรายการทุกขาให้สัมพันธ์กัน การใช้ราคาอ้างอิงเก่าของขาหนึ่งกับราคาสเปรดใหม่ของอีกขาอาจสร้างกำไรในตารางคำนวณที่ไม่มีทางรับได้จริง

การตรวจว่าราคาอ้างอิงมีที่มาอย่างไรกับการเลือกวิธีปิดสถานะจึงเป็นคนละงาน มีข้อมูลเพียงพอสำหรับงานแรกไม่ได้หมายความว่าผ่านเงื่อนไขของงานที่สอง การแยกสองเรื่องนี้ยังช่วยไม่ให้ตีความว่าราคาซื้อขายเดี่ยวเก่าที่ต่างจากราคาอ้างอิงใหม่เป็นความผิดปกติของตลาดโดยอัตโนมัติ

ขาย 10 สัญญา เหตุใดดูแค่ราคาเสนอซื้อดีที่สุดจึงไม่พอ

กลับมาใช้ 70.83 จากตัวอย่างแรกเป็นราคาอ้างอิงที่ทราบแล้ว และสมมติสมุดคำสั่ง M3 ณ เวลาหลังจากนั้น ราคาเสนอซื้อมี 8 สัญญาที่ 70.76 และอีก 2 สัญญาที่ 70.74 ส่วนราคาเสนอขายดีที่สุดคือ 70.88 ให้ผู้ถือสถานะซื้อ 10 สัญญาขายปิดสถานะและจับคู่ครบตามสองระดับนี้พอดี โดยไม่คิดค่าธรรมเนียม การยกเลิกคำสั่ง ลำดับคิว การเปลี่ยนราคา หรือเส้นทางซื้อขายอื่น

ราคาขายเฉลี่ยคือ (70.76×8+70.74×2)÷10=70.756 ค่าเฉลี่ยของหลายรายการไม่จำเป็นต้องตรงกับช่วงราคาของคำสั่งเดี่ยว จึงไม่ได้แปลว่ามีคำสั่งราคา 70.756 อยู่ในสมุดคำสั่ง เมื่อเทียบกับการขายครบจำนวนที่ 70.83 ผลกำไรขาดทุนจะด้อยกว่า (70.83−70.756)×1,000×10=740 ดอลลาร์

ถ้าใช้ราคาเสนอซื้อดีที่สุด 70.76 กับทั้ง 10 สัญญา จะคำนวณส่วนต่างได้เพียง 700 ดอลลาร์ และตกหล่นผลจากสองสัญญาที่ต้องขายในระดับถัดไปอีก 40 ดอลลาร์ แต่ก็ไม่ควรเรียก 740 ดอลลาร์ทั้งหมดว่าเป็นส่วนต่างราคาเสนอซื้อและเสนอขาย ณ เวลาเดียวกัน หรือเป็นความคลาดเคลื่อนในการส่งคำสั่งล้วน ๆ เพราะราคาอ้างอิงกับสมุดคำสั่งมาจากคนละเวลา อีกทั้งยังไม่ใช่กำไรขาดทุนสุทธิของบัญชีเมื่อไม่ทราบต้นทุนเปิดสถานะ และไม่ใช่ค่าธรรมเนียมปิดสถานะที่ต้องจ่ายเท่ากันทุกครั้ง

การนำราคาขายเฉลี่ยคูณจำนวนบาร์เรลและจำนวนสัญญาก็ไม่ได้หมายถึงเงินขายน้ำมันจริงที่จะเข้าบัญชีฟิวเจอร์สเต็มจำนวน หากต้องตรวจเงินเคลื่อนไหวในบัญชี ควรแยกข้อมูลอ้างอิงกับรายการจับคู่ตาม วิธีตรวจการชำระราคาประจำวันและกระแสเงินกำไรขาดทุนของฟิวเจอร์ส

แม้ 70.83 อยู่ระหว่าง 70.76 กับ 70.88 ก็ไม่ได้ยืนยันว่ามีผู้ซื้อพร้อมรับ 10 สัญญาที่ 70.83 อย่างไรก็ตาม การบอกว่าไม่มีทางซื้อขายตามราคาอ้างอิงได้เลยก็ไม่ถูกต้อง รายการที่เข้าเงื่อนไขอาจใช้กลไก TAS ซึ่งกำหนดราคาจากราคาอ้างอิงที่จะทราบภายหลังบวกหรือลบส่วนต่างที่ตกลงกัน ต้องตรวจเดือนสัญญา เงื่อนไข และการจับคู่จริงแยกต่างหาก ไม่ใช่ทุกเดือนจะเข้าเงื่อนไข และส่วนต่างศูนย์ก็ไม่ได้มีให้จับคู่เสมอ การประกาศราคาอ้างอิงภายหลังไม่ได้ทำให้เกิดรายการย้อนหลังขึ้นมาเอง

ห้าจุดตรวจที่แยกการคำนวณออกจากการปิดสถานะจริง

• ระบุตลาด สินค้า เดือนสัญญา หน่วยราคา และขนาดต่อสัญญาให้ครบ แยกขั้นตอนประจำวันปกติออกจากช่วงหมดอายุ และไม่ใช้กราฟต่อเนื่องแทนข้อมูลสัญญาจริง
• ตรวจเดือนหลักกับช่วงเวลาคำนวณ บันทึกวันที่และเวลาฝั่งตะวันออกของสหรัฐฯ อย่านำรายการล่าสุดเก่าที่อยู่นอกช่วงมาแทนข้อมูลใหม่ทั้งหมด
• ตรวจทิศทางสเปรด ระยะห่างระหว่างเดือน และปริมาณซื้อขายจริงก่อนคำนวณน้ำหนัก เก็บ 260 สัญญาที่ซื้อขายกับผลรวมน้ำหนัก 200 เป็นคนละช่อง
• ระบุว่ากำลังใช้ข้อมูลซื้อขายหรือราคาเสนอซื้อเสนอขาย หากขาดเงื่อนไขความสมเหตุสมผลหรือข้อมูลจำเป็น ให้ระบุข้อจำกัด ไม่สร้างราคาค่าเดียวหรือเลือกกึ่งกลางเอง
• หากจะขายปิดสถานะให้ตรวจฝั่งซื้อ หากจะซื้อคืนให้ตรวจฝั่งขาย พร้อมจำนวนและเวลา หากใช้ TAS ต้องตรวจเงื่อนไขและการจับคู่จริงแยกจากคำสั่งทั่วไป