Yabancı Yatırım Yükselirken Hesap Neden Zarar Eder? Kur Getirisi Hesabı

Yabancı bir yatırım kendi para biriminde %10 kazandırırken hesabınızın baz para biriminde zarar yazabilir. Tamamı özkaynakla alınmış, kur riski korunmamış bir pozisyonda varlık getirisi ile kur getirisi çarpılarak birleşir. İkisini toplamak yeterli değildir. Fonu yerel parayla almak ya da değerini o para biriminde görmek de tek başına kur koruması sağlamaz.

Önce getirinin hangi para biriminde ölçüldüğünü belirleyin

Güncel fiyatlara dayanmayan varsayımsal bir örnek kullanalım: yatırımcı servetini euroyla ölçüyor ve dolar varlıkları tutuyor. Kaldıraç, ara para yatırma, vergi, ücret ve nakit faizi yok. q, bir euro karşılığındaki dolar miktarıdır. q yükseldiğinde euro değer kazanır; doları euroya çevirmek için q'ya bölmek gerekir.

q = 1,10 iken 10.000 euro, 11.000 dolara dönüşür. Dağıtımlar dolar portföyünde tutulduğunda %10 toplam getiri, değeri 12.100 dolara çıkarır. Fakat q dönem sonunda 1,25 olursa hesap sadece 9.680 euro eder: getiri −%3,2 olur. Satış yapılmamış olsa da euro bazındaki değer değişir. Fiilî döviz dönüşümünü ertelemek bu riski ortadan kaldırmaz.

Euro getirisi = (1 + dolar getirisi) × başlangıç q ÷ bitiş q − 1.

Kotasyon dolar başına euro olarak ters çevrilirse bölme yerine çarpma kullanılır. Hesabın baz para birimi, fonun muhasebe para birimi ve borsadaki işlem para birimi ayrı kavramlardır. Aynı korunmasız portföyün farklı para birimindeki işlem kodu, temel kur riskini kendiliğinden değiştirmez.

“%10 eksi %12” hesabındaki eksik parça

Doların euro cinsinden değeri 1,10 ÷ 1,25 − 1 ile %12 düşer. Ters yönde euro, dolar karşısında %13,64 yükselmiştir. Birbirinin tersi kurlar farklı paydalardan hesaplanır; yüzde değişimlerin sadece işaretini çeviremezsiniz.

Toplam getiri; varlık getirisi, kur getirisi ve bunların çarpımının toplamıdır. Bu örnekte %10 − %12 − %1,2 = −%3,2. Son 1,2 yüzde puanı gizli masraf değildir. Yeni kazanılan 1.100 dolar da euroya çevrilirken doların değer kaybına maruz kalır.

Varlık getirisi %10'da sabitken başa baş kur 1,10 × 1,10 = 1,21 olur. Kazancı silmek için doların euro değerinde yaklaşık %9,09 kayıp yeterlidir; %10 gerekmez. Bu bir kur tahmini değil, belirli getiriye bağlı eşiktir. Varlığın getirisi değiştiğinde eşik yeniden hesaplanır.

Temettünün çevrildiği gün de sonucu etkiler

Ayrı bir örnekte, 100 hisse 100 dolardan alınsın; dönem sonu fiyatı 106 dolar ve hisse başına temettü 4 dolar olsun. Başlangıç q = 1,10 iken maliyet 9.090,91 eurodur. 400 dolarlık temettüyü q = 1,20'de çevirmek 333,33 euro getirir. Bitiş q = 1,25 olduğunda hisseler 8.480 euro eder. Nakit faizi yoksa toplam 8.813,33 euro, getiri yaklaşık −%3,05'tir.

Temettü dolar olarak tutulursa son değer 11.000 ÷ 1,25 = 8.800 euro ve getiri −%3,2 olur. 13,33 euroluk fark hisse seçiminden değil dönüşüm zamanından kaynaklanır. Önceden çevrilmiş temettü hesaba fiilen giren tutarla alınmalı, dönem sonu kuruyla yeniden çevrilmemelidir. Temettüyü zaten içeren toplam getiriye bir daha eklemek de çift sayımdır.

Anaparayı korumak, bütün kazancı sabitlemez

İlk 10.000 euroluk örneğe dönelim. Vade sonunda 11.000 dolar satmayı öngören bir forward sözleşmesinde kur 1,12 dolar/euro, vade sonu spot ise 1,25 olsun. Anapara 9.821,43 euroya çevrilir. Sözleşme tutarının dışındaki 1.100 dolarlık kâr ise spottan 880 euro eder. Toplam 10.701,43 euro, yani %7,01 getiri elde edilir; %10 değil.

Kontrol için korunmasız 9.680 euroya forward uzlaşma kazancını ekleyin: 11.000 ÷ 1,12 − 11.000 ÷ 1,25 = 1.021,43 euro. Sonuç aynıdır. Bu, sabit nominal tutarlı ve tek vadeli bir örnektir; her kur korumalı fonun yöntemini anlatmaz.

Forward kuru gelecekteki spotun tahmini veya başlangıç spotunu ücretsiz sabitleme yolu değildir. Forward puanları faiz farkının fiyatlamasını içerir; baz ve işlem koşulları da etkili olabilir. Tamamını komisyon saymak doğru olmaz. Varlık tersine %20 düşerek 8.800 dolara inerse, hâlâ 11.000 dolar satacak sözleşme 2.200 dolarlık fazla kısa döviz pozisyonu yaratır. Yükseliş eksik koruma, düşüş aşırı koruma doğurabilir. Yenileme sıklığı ve nakit yönetimi bu yüzden önemlidir. Ek işlem ve teminat finansmanı maliyetleri bu hesapta yoktur.

Yanlış karşılaştırmanın yarattığı görünürde düşük performans

Dolar fiyat endeksi ile temettü içeren euro hesabını karşılaştırmak hem para birimini hem getiri tanımını karıştırır. Hisse kapanışı, fon net varlık değeri ve kur sabitleme saatleri de farklı olabilir. Alış-satış farkı, vergiler ve ücretler ek sapmalar yaratır; değerleme için kullanılan orta kur mutlaka işlem yapılabilir kur değildir.

“Euroyla işlem görüyor” ile “euroya karşı kur korumalı” aynı şey değildir. Korumanın hedefini, oranını ve yenileme kurallarını inceleyin. Kur riskinin azaltılması şirket faaliyeti, değerleme veya faiz riskini ortadan kaldırmaz. Çok para birimli fonlarda maruziyetler ayrı hesaplanmalıdır. Vadeli işlemler, CFD'ler ve döviz borçlu hesaplarda ise teminat, finansman ve günlük nakit akışları bu tam finansmanlı nakit varlık örneğinden ayrı ele alınır.

Hesabı uzlaştırmak için dört adım

1. Baz para birimini ve aynı zamanlara ait değerlemeleri belirleyin. Miktar, fiyat, nakit ve kur birimlerini kaydedip önce çarpma mı bölme mi gerektiğini netleştirin.
2. Varlık para birimindeki serveti fiyat, dağıtım, vergi ve yeniden yatırımı ayırarak kurun. Nakdi gerçek dönüşüm tarihinde hesaba katın; temettüyü iki kez saymayın.
3. Her korumanın yönünü, nominalini, sözleşme kurunu ve vadesini listeleyin. Kalan korumayı güncel varlık değeriyle karşılaştırın.
4. Aynı para birimi, dağıtım ve koruma yaklaşımındaki karşılaştırma ölçütünü kullanın. Para yatırma veya çekme varsa nakit akışına göre düzeltilmiş birim değer ve düşüş hesabıyla yeni sermayeyi kârdan ayırın.

Farkı varlık performansına, kur dönüşümüne, dağıtım tarihine, koruma uzlaşmasına ve işlem maliyetlerine ayırmak sorunun yerini gösterir. Ancak bundan sonra açıklanamayan kalıntı için veri veya hesap ekstresi hatası aranmalıdır.