Azami Düşüş Hesabı: Para Yatırma ve Çekme Etkisini Ayırın

Hesap bakiyesinin rekor kırması, yatırım zararının kapandığını göstermez. Yeni para yatırılmış olabilir. Aşağıdaki örnekte gün sonu bakiyelerinden hesaplanan azami düşüş %10 iken, dış nakit akışları ayrıştırıldığında yatırımın zirveden kaybı %32,5’tir. Stratejiyi değerlendirmeden önce eklenen sermayeyi kazanılan getiriden ayırmak gerekir.

Azami düşüş, önceki bir zirveden sonraki bir dibe gerilemeyi ölçer. Başlangıçtan bu yana zarar oranı değildir; gelecekteki zarara üst sınır da koymaz. Açık pozisyonlar, para yatırma ve çekme işlemleri ile değerleme sıklığı sonucun anlamını değiştirir.

Bakiyeden önce özkaynağı, ardından birim değeri oluşturun

Ölçüm tutarlı biçimde değerlenmiş hesap özkaynağını esas almalıdır: nakit, piyasa değerindeki pozisyonlar veya gerçekleşmemiş kâr-zarar, tahakkuk etmiş maliyetler ve ilgili yükümlülükler. Yalnızca kapanmış işlemleri gösteren bakiye, döviz ya da vadeli pozisyonda biriken zararı saklayabilir.

Dış akışları ayırmak için hesap varsayımsal muhasebe birimlerine bölünebilir. Başlangıç özkaynağı seçilen birim değere bölünür. Para yatırılırken transferden hemen önceki birim değer üzerinden yeni birimler eklenir; para çekilirken azaltılır. Transfer tek başına birim değeri değiştirmez. Bunlar gerçek fon payları değil, performans ölçüm birimleridir.

Pozitif birim değer U, o ana kadar görülen en yüksek değer H ise düşüş 1−U/H olur. Serinin en yüksek sonucu azami düşüştür. Burada kaybı pozitif büyüklükle gösteriyoruz; bazı grafikler negatif işaret kullanır. Her durumda zirve dipten önce gelmelidir. Daha sonra oluşan bir zirve geçmişteki kaybın başlangıcı olamaz.

90.000 yatırmak, yatırımın toparlanması değildir

Örnek tek hesap para biriminde, kur dönüşümü olmadan kurulmuştur. Özkaynak pozisyonları ve ilgili maliyetleri içerir; transfer öncesi ve sonrası değerler bilinmektedir. Başlangıçtaki 100.000, birim değeri 100 olan 1.000 birime ayrılır.

Yatırılan para 90.000/90 = 1.000 yeni birim oluşturur. Özkaynak ikiye katlansa da birim değer 90’da kalır. Sonraki %10 kayıp, değeri 81’e indirir. 120 zirvesinden düşüş %32,5; ilk 100 değerinden birikimli getiri ise −%19’dur. Farklı başlangıç noktaları farklı soruları yanıtlar.

Yalnızca akışlardan sonraki gün sonu bakiyeleri kullanılırsa seri 100.000, 120.000, 180.000 ve 162.000 olur; azami düşüş %10 görünür. Bu seri, ikinci gün para yatırılmadan önceki 90.000 değerini içermez ve yeni sermayeyi performans zirvesi sayar.

Para çekmek ters yönde yanıltabilir. Para yatırmak yerine birim değer 90 iken 45.000 çekildiğini varsayalım. 500 birim ve 45.000 özkaynak kalır. Sonraki %10 kayıpta özkaynak 40.500, birim değer 81 olur. 120.000’den ham bakiye düşüşü %66,25’tir; yatırımın düşüşü yine %32,5’tir.

Nakit akışının saati, paydada fark yaratır

C akışı dönem sonunda gerçekleşmiş ve son özkaynak E’ye dâhil edilmişse getiri (E−C)/başlangıç özkaynağı−1’dir. Dönem başında gerçekleşirse E/(başlangıç özkaynağı+C)−1 kullanılır. Yatırılan para pozitif, çekilen para negatif C’dir.

Başlangıç 100.000, yatırılan para 100.000, son değer 210.000 olsun. Para sonda yatırıldıysa getiri %10, başta yatırıldıysa %5’tir. Yalnızca tarihi bilmek yeterli değildir. Gün içi akışta transfer anındaki değerleme ile dönem bölünür ve alt dönem getirileri bileşik olarak bağlanır. Değerleme yoksa sonuç yaklaşık olarak belirtilmelidir.

Hesap içinde menkul kıymet almak dış akış değildir. Hesapta bırakılan temettü yatırım geliridir. İşlem ve finansman maliyetlerini para çekme gibi sınıflandırıp net performanstan çıkarmak sonucu şişirir. Akışı düzeltmek, para geldikten sonra nakit oranının veya kaldıracın değişmesinin gerçek performans etkisini de ortadan kaldırmaz.

%32,5 kayıptan dönüş için %48,15 yükseliş gerekir

81’den eski zirve 120’ye ulaşmak için 120/81−1 ≈ %48,1481 yükseliş gerekir. Yeni akış yoksa 2.000 birimlik hesap 162.000’den 240.000’e çıkmalıdır. Yalnızca ilk birim değer 100’e dönmek %23,4568 gerektirir. Zirveyi, başlangıç değerini ve yatırımcının nakit başabaş noktasını aynı hedef gibi kullanmayın.

Önceden belirlenmiş risk değerlendirme eşiğinin örnek olarak %35 düşüş olduğunu düşünelim. 120 zirvesinde bu eşik 78’dir. Mevcut 81’den kalan düşüş mesafesi 3/81 = %3,7037’dir. %32,5 ile %35 arasındaki 2,5 yüzde puan, mevcut özkaynakta bir %2,5 kayıp daha demek değildir. Eşik evrensel güvenli seviye ya da garantili çıkış fiyatı değildir. Para yatırmak birim zirveyi sıfırlamaz.

Derinlik, süre ve gözlem sıklığını birlikte okuyun

Gün sonu değerleri gün içi dipleri kaçırabilir. Aynı yöntemle hazırlanmış pozitif bir serinin yalnızca bazı gözlemlerini almak, tam seriden daha büyük azami düşüş ortaya çıkaramaz. Ancak farklı para birimleri, maliyetler veya değerleme yöntemleriyle hazırlanmış raporlar bu kuralla doğrudan karşılaştırılamaz.

Zirve tarihini, dip tarihini ve önceki zirvenin ilk kez geri kazanıldığı tarihi kaydedin. Zirve altında kalma süresi, dipten sonraki toparlanmayı da içerir. Örneklem bittiğinde toparlanma yoksa bunu açıkça yazın; son gözlem tarihi toparlanma tarihi değildir. Aynı toplam getirinin ara dönemdeki kayıpları farklı olabilir.

Yöntem pozitif özkaynak, kullanılabilir değerleme ve sonuçların yeniden yatırıma yönlendirilmesini varsayar. Sıfır veya negatif özkaynak, eski fiyatlar ve sabit nominal sermayeli farklı programlar ayrı ele alınmalıdır. Tarihî en büyük düşüş, fiyat boşluğu, likidite ve teminat ihtiyacı testinin yerine geçmez.

Performans grafiği için dört kontrol

1. Kapsam: hesap, para birimi, dönem, sıklık, maliyetler ve açık pozisyonlar.
2. Akışlar: tutarlar, saatler ve komşu değerlemeler; eksik verileri belirtin.
3. İlerleyen zirveler: dipleri ve toparlanmaları yeniden hesaplayın, yalnızca avantajlı bir aralık seçmeyin.
4. Amaç: yatırım yolu, kişisel parasal sonuç ve kısa vadeli fonlama kapasitesini ayrı ölçün.

Kaldıraçlı ürünün kendi bileşik getirisi de hesap akışlarından ayrı bir katmandır. Günlük sıfırlanan ETF getirilerinin hesabı, ürünün performansını hesaba sonradan yatırılan paradan ayırmaya yardımcı olur.