Kaldıraçlı ETF Getirisi: Günlük Sıfırlama Neyi Değiştirir?

Endeks başlangıç seviyesine döndüğü hâlde iki kat kaldıraçlı borsa yatırım fonu zarar edebilir. Bu durum tek başına fonun endeksi yanlış izlediğini göstermez. Günlük hedefli bir üründe çarpan, alış tarihinden sonraki toplam getiriye değil, her yenileme döneminin getirisine uygulanır. Sonucu değerlendirmek için önce günlük bileşik hesabı, sonra fonun net varlık değerini ve en son kendi işlemlerinizi incelemek gerekir.

“Bu ürünler zaman geçtikçe mutlaka erir” genellemesi de doğru değildir. Kesintisiz yükselişlerde bileşik getiri, endeksin dönem getirisinin iki katını aşabilir. Belirleyici olan yalnızca süre değil; günlük hareketler, yenileme kuralları ve maliyetlerdir.

Hedefin hangi döneme ait olduğunu bulun

Günlük +2 çarpanlı bir ETF, genellikle belirli bir endeksin günlük getirisinin masraflar öncesinde iki katını sağlamayı amaçlar. Vadeli işlemler veya swaplarla pozisyon alabilir; net varlıklar değiştikçe maruziyetini yeniden ayarlar. Hedef bir taahhüt değildir. Ayrıca borsada işlem gören her kaldıraçlı ürün aynı yapıda değildir; bir fon ile endekse bağlı borçlanma aracı birbirine karıştırılmamalıdır.

İzahnamede endeksin tanımını, dağıtımların hesaba katılıp katılmadığını, çarpanın işaretini, yenileme sıklığını, değerleme saatini ve olağanüstü ayarlamaları kontrol edin. Aylık yenilenen ürüne günlük model doğrudan uygulanamaz. Seans ortasında alan yatırımcının kapanışa kadar olan getirisi de endeksin o andan sonraki hareketinin sabit iki katı olmak zorunda değildir.

Endeks 100’e dönerken fonda neden 98,81 kalır?

Tamamen varsayımsal örnekte bütün seriler 100’den başlasın. Değerleme saatleri aynı, günlük hedefler eksiksiz gerçekleşmiş olsun; gider, finansman, dağıtım ve izleme farklarını dışarıda bırakalım. Endeks ilk gün %8 artarak 108’e çıkar. İkinci gün 100’e dönmesi için 8/108, yani yaklaşık %7,4074 düşmesi gerekir.

İki kat fonun ikinci gündeki yaklaşık %14,8148 kaybı 116 üzerinden hesaplanır. Ters yönlü fonun ikinci günkü kazancı ise küçülmüş 92 tabanına uygulanır. Her iki fon da günlük hedefini tuttururken dönem sonunda zarar edebilir. Bu farkı açıklamak için gizli ücret varsaymaya gerek yoktur.

İdeal hesap başlangıç değeri × her dönem için (1 + L × r) çarpımıdır. L işaretli kaldıraç çarpanı, r ilgili dönem endeks getirisidir. Endeksin toplam getirisini L ile çarpmak aynı işlem değildir. Günlük faktörün sıfır veya negatif çıktığı uç varsayımlarda bu modeli gerçek bir negatif fon değeri gibi yorumlamayın; ürünün özel hükümlerine bakın.

Aynı %8,16 yükseliş, farklı iki sonuç

Birinci yolda endeks iki gün üst üste %4 yükselir: 100 → 104 → 108,16. İki kat fon 100 → 108 → 116,64 yolunu izler. %16,64 getiri, endeksin %8,16 toplam getirisinin iki katı olan %16,32’nin üzerindedir. Bileşik etki her zaman olumsuz değildir.

İkinci yolda endeks önce %16 yükselip 116 olur, sonra yaklaşık %6,7586 düşerek yine 108,16’da biter. Fon önce 132’ye çıkar, ardından yaklaşık %13,5172 düşüp 114,1572 olur. Getirisi %14,1572’de kalır; ilk yoldan yaklaşık 2,4828 yüzde puan daha düşüktür.

Buradaki fark, günlük getirilerin farklı bileşimlerinden kaynaklanır. Aynı günlük getiri kümesini yalnızca başka sıraya dizmek; dış nakit akışı, değişken maliyet veya istisnai müdahale bulunmayan ideal modelde çarpım sonucunu değiştirmez. Yol bağımlılığını yalnızca günlerin sırası olarak anlatmak yanıltıcıdır.

Zararı silen değil, maruziyeti yenileyen işlem

Gidiş-dönüş örneğinde iki kat fon 98,8148’e geriler. Aynı maliyetsiz ve kusursuz izleme varsayımıyla ertesi gün 100’e ulaşması için endeksin yaklaşık %0,5997 yükselmesi gerekir: (100 / 98,8148 − 1) / 2. Endeks yaklaşık 100,5997 olur. Bu eşik yalnızca örneğe aittir, evrensel bir başabaş seviyesi değildir.

Basitleştirilmiş hisse eşdeğeri maruziyet hesabında net varlık 100 ve hedef maruziyet 200’dür. Endeks %8 yükselince net varlık 116, mevcut maruziyet 216 olur. Yeni iki kat hedef 232 olduğundan 16 maruziyet eklenir. Bu anlatım belirli bir swap portföyünün gerçek nominal tutar muhasebesi değildir. Pay sayısı değişmezken parasal risk değişebilir; büyük hareket sonrasında risk bütçesi ve çıkış koşulları yeniden incelenmelidir.

Fon değeri %4 artarken hesap neden %1,76 kazanır?

Gözlenen pay başına net varlık değeri, fon giderlerini zaten içerecek şekilde 10’dan 10,40’a yükselsin. Siz %2 primle 10,20’den 100 pay alın, prim kaybolduğunda 10,40’tan satın. Komisyon öncesi fiyat getirisi yaklaşık %1,9608’dir; %4 değildir.

Her işlem için varsayımsal 1 para birimi komisyonla başlangıç ödemesi 1.021, net satış geliri 1.039 olur. Kazanç 18 / 1.021 ≈ %1,7630’dur. Dağıtım, vergi ve kur dönüşümü bu örnekte yoktur; gerçek hesapta eklenmelidir. Gözlenen fon değerine yansımış gideri, yıllık gider oranını tekrar düşerek iki kez saymayın.

Alış-satış farkı ve emir derinliği de sonucu değiştirir. Son işlem fiyatı, bütün miktarın o fiyattan gerçekleşeceği anlamına gelmez. Limit emir kuyruğu ve kısmi gerçekleşme rehberi, işlem uygulamasından doğan farkları fonun izleme farkından ayırmaya yardımcı olur.

Dört katmanlı kontrol

1. Endeks, dağıtım, para birimi, çarpan, yenileme dönemi ve değerleme saatini kaydedin.
2. Her dönemin teorik getirisini çarpın; ara sonuçları erken yuvarlamayın.
3. Aynı kapsamlı gerçek fon değerini karşılaştırın; kalan farkı finansman, gider, kopyalama yöntemi ve değerleme bilgileriyle araştırın.
4. Adet, fiyat, komisyon, vergi, dağıtım ve kur üzerinden hesabı yeniden kurun. Para yatırma veya çekme varsa uygun ve tutarlı getiri ölçüsü seçin.

Teorik yol farkı açıklıyorsa ilk karşılaştırma hatalıdır. Günlük fon değeri hâlâ belirgin sapıyorsa ürün ve veri incelenmelidir. Fon normal, hesap gerideyse önce gerçekleşmeler ve maliyetlere bakılır. Bu üç durumu tek bir “erime” sözcüğüyle açıklamak yeterli değildir.