Döviz Forwardı Değerleme: Vade Öncesi Kâr Gerçekte Ne Kadar?

Spot kur sözleşme kuruna döndüğünde döviz forwardının değeri mutlaka sıfır olmaz. Ekrandaki pozitif değer de bugün aynı tutarın tahsil edilebileceği anlamına gelmez. Çünkü sözleşme bugünkü değil, gelecekteki döviz teslimini düzenler.

Doğru yaklaşım, eski sözleşmeyi aynı tutar ve aynı teslim tarihine ait yeni forwardla karşılaştırmak, aradaki dolar nakit akışını bugüne indirgemektir. Ardından bankanın uygulanabilir kapama fiyatı ve korunulan borçla birlikte oluşan toplam sonuç ayrı ayrı incelenir.

Önce ne alınıp ne verileceğini yazın

Mevcut bir sözleşmenin 90 gün sonra 1 milyon EUR alınmasını ve 1,1 milyon USD ödenmesini gerektirdiğini varsayalım. Sabit kur K = 1,1000 USD/EUR olsun. Rakamlar tamamen öğretici varsayımlardır. İncelenen ürün, sabit tarihte döviz teslimli forwarddır; günlük uzlaşmalı vadeli işlem veya her gece yenilenen bireysel döviz pozisyonu değildir.

F, bugün aynı teslim tarihi için geçerli yeni forward kuru; D, kalan sürenin dolar iskonto faktörü olsun. Euro alan taraf açısından:

V = 1.000.000 × (F − 1,1000) × D

Sonuç dolar cinsindendir; pip sayısı veya teminat getirisi değildir. Aynı nominal tutarda euro satan tarafın değeri ters işaretlidir. Kotasyon ters çevrilirken nominalin hangi para biriminde olduğu da gözden geçirilmelidir. Sadece kurun tersini alıp aynı milyonu kullanmak farklı bir işlemi hesaplayabilir.

25.242,78 dolarlık değeri iki yoldan doğrulamak

Spot S = 1,1200, yıllık basit USD faizi %5, EUR faizi %3 ve kalan dönem 90/360 = 0,25 yıl olsun. Kredi ve teminat koşullarını eşdeğer, baz farkını, komisyonu ve alış-satış farkını sıfır kabul ediyoruz. D_USD = 1/(1 + 0,05 × 0,25), D_EUR = 1/(1 + 0,03 × 0,25). Buradan F = S × D_EUR/D_USD = 1,12555831 çıkar.

Ara aşamalarda yuvarlama yapılmadığında sözleşmenin değeri 25.242,78 USD olur. Ayrı nakit akışlarıyla kontrol edersek, alınacak euronun bugünkü dolar karşılığı 1.111.662,53; ödenecek doların bugünkü değeri 1.086.419,75'tir. Fark aynı sonucu verir.

1 milyon × (1,1200 − 1,1000) işlemi yalnızca 20.000 bulur; bugünkü spot teslimle gelecekteki sözleşme teslimini karıştırır. Tabloda aynı değerleme gününün alternatif girdileri gösteriliyor; bunlar geçmiş piyasa verileri değildir.

Spot 1,1000 iken %5/%3 faizler +5.391,66 dolar; %1/%5 faizler ise −10.837,10 dolar değer üretir. Dolayısıyla spot grafiği tek başına yeterli değildir. Vade sonunda iskonto faktörleri bire iner ve forward, ilgili uzlaşma spotuna yakınsar; basit kur farkı hesabı o noktada geçerlidir.

Euro alımını kapatırken bankanın alış kuru kullanılır

Aynı teslim tarihi ve 1 milyon EUR için uygulanabilir bir kotasyon varsayalım: banka 1,1250'den alıyor, 1,1260'dan satıyor. Mevcut sözleşme euro aldırdığı için ters işlem euro satışı olmalıdır. Bu nedenle bankanın alış kuru 1,1250 kullanılır.

Vadede eski sözleşme 1,1 milyon dolar ödetir, ters işlem 1,125 milyon dolar getirir; euro akışları ekonomik olarak birbirini karşılar. Net gelecek tahsilat 25.000 dolardır. Banka yükümlülükleri bugün nakden sona erdirmeyi ve varsayılan %5 dolar iskonto oranını kabul ederse tutar 24.691,36 dolar olur. Bugün ödenecek 150 dolar ek ücret sonrası net 24.541,36'dır.

Satış kurunu kullanmak vade sonu tahsilatı 1.000 dolar şişirir. Sözleşme başlangıçta 180 günlük olsa bile bugün 90 gün kaldıysa iskonto bu kalan süreye uygulanır. Vadede ödenecek komisyonu bugünkü komisyonla aynı nominal tutardan eşit saymak da hatadır. Son ödeme tutarı, para birimi ve tarihi birlikte istenmelidir.

Türev kârı, şirketin ek kârı olmayabilir

Forward aynı tarihte ödenecek 1 milyon euroluk faturayı koruyorsa borcun bugünkü dolar değeri modelde 1.111.662,53'tür. Forward varlığı 25.242,78 düşüldüğünde net bugünkü maliyet 1.086.419,75 kalır. Bu, sabitlenen 1,1 milyon dolarlık ödemenin iskonto edilmiş karşılığıdır.

Şirket vadede dolarları verip aldığı euroyu tedarikçiye aktarır. Türev kazancını sayıp euro borcun dolar karşılığındaki artışı atlamak, korumanın yalnızca olumlu tarafını ölçmektir. Bu hesap ekonomik riski açıklar; şirketin vergi veya korunma muhasebesi uygulamasını belirlemez.

Fatura iptal edilir, azalır veya 30 gün ertelenirse forward kendiliğinden değişmez. Borç olmadan sözleşmeyi tutmak eşleşmemiş döviz riski bırakır. Borç sürerken sözleşmeyi kapatmak ise riski yeniden açar. Vade uzatımı eski işlemin tasfiyesi ve yeni nakit akışı üzerinden değerlendirilmelidir.

Model hangi noktada yetersiz kalır?

Gerçek fiyatlar dövizler arası baz farkı, likidite, kredi limitleri ve teminat koşullarını içerir. İki politika faizi uygun piyasa eğrilerinin yerine geçmez. Aynı tarihe ait uygulanabilir forward mevcutsa önce onunla karşılaştırma yapılmalı; her teorik fark arbitraj sayılmamalıdır. Forward puanlarıyla toplam teslim kurunu ayırmak, kur içinde bulunan maliyetin tekrar eklenmesini önler.

Başka bir bankayla ters işlem ekonomik riski azaltabilir fakat iki hukuki yükümlülüğü otomatik olarak ortadan kaldırmaz. Netleştirme, erken fesih ve teminat iadesi sözleşmelere bağlıdır. Önceden yatırılmış teminat ayrıca kâr gibi ikinci kez eklenmemelidir. Teslimsiz forwardların sabitleme ve uzlaşma para birimi farklı bir nakit akışı hesabı gerektirir.

Kapama teklifini beş adımda kontrol edin

1. Orijinal sözleşmenin yönünü, para birimlerini, sabit tutarlarını ve teslim tarihini belirleyin.
2. Kalan tarih ve nominale uygun, zaman damgalı fiyat alın; doğru alış veya satış tarafını seçin.
3. Gelecekteki net farkı hesaplayıp yalnızca kalan süreyi iskonto edin; ücretleri ödeme tarihine göre ayırın.
4. Bankanın nakit tutarını teminat, kredi ve fonlama düzeltmeleriyle uzlaştırın.
5. Korunan borcun veya varlığın hâlâ aynı olup olmadığını, kapama sonrasında hangi riskin kaldığını kontrol edin.

Teorik değer, uygulanabilir kapama tutarı ve korunmuş net maliyet ayrı soruların cevaplarıdır. Nakit kararını destekleyen şey, bu üç hesabın birbiriyle tutarlı olmasıdır.