WTI’da TAS işlemi: uzlaşma fiyatının altında almak neden kâr garantisi değildir?

WTI vadeli kontratını uzlaşma fiyatından üç sent aşağıda almak, kulağa baştan kazanılmış bir avantaj gibi gelir. Oysa avantaj yalnızca belirli bir fiyat referansına göredir. TAS işleminde önce uzlaşma fiyatına eklenecek veya ondan çıkarılacak fark üzerinde anlaşılır. Günün uzlaşma fiyatı henüz bilinmediği için mutlak alış fiyatı da o anda kesinleşmiş değildir.

Bu ayrımı bir hesap ekstresinde görmek daha kolaydır. Aşağıdaki varsayımsal standart CL işleminde ilk gün hesaba 30 dolar artı yazılır. Buna rağmen pozisyon ertesi gün kapatıldığında toplam sonuç 470 dolar zarardır. İki sayı çelişmez: biri ilk uzlaşmanın, diğeri girişten çıkışa kadar bütün işlemin sonucudur. İyi görünen bir fark, sonraki fiyat hareketini etkisizleştirmez.

TAS emri hangi unsuru kesinleştirir?

Fiyat ilişkisini P = S + d ile yazabiliriz. Burada S, ilgili kontrat ayı ve işlem günü için geçerli uzlaşma fiyatı; d, varil başına dolar cinsinden üzerinde anlaşılan fark; P ise işleme sonradan atanan fiyattır. Alıcı için negatif d, S’ye göre daha düşük alış fiyatı demektir. Satıcı açısından, diğer koşullar aynıyken daha yüksek fark daha yüksek satış fiyatı sağlar. Bu nedenle farkın işaretini işlem yönünden bağımsız değerlendirmemek gerekir.

Standart CL kontratı 1.000 varildir. En küçük fiyat adımı varil başına 0,01 dolar, dolayısıyla kontrat başına 10 dolardır. Eksi üç fiyat adımı, varil başına eksi 0,03 dolar anlamına gelir; yüzde 3 indirim, varil başına 3 dolar veya petrolün mutlak fiyatının negatif olması anlamına gelmez. Ekranda yalnızca “−3” görülüyorsa alanın adım sayısı mı, dolar farkı mı gösterdiği ayrıca kontrol edilmelidir.

Kural 524 çerçevesindeki TAS günlük uzlaşmaya, TAM ise borsanın belirlediği ayrı bir referans fiyata bağlıdır. Uzlaşma, grafikteki son işlemin fiyatıyla aynı olmak zorunda değildir. Bu referansın nasıl oluştuğu, WTI vadeli kontratlarında uzlaşma fiyatının hesaplanması başlığı altında ayrı bir meseledir. Seans sonuna yakın piyasa emri göndermek, emri kendiliğinden TAS yapmaz.

30 dolarlık ilk giriş ile 470 dolarlık zararı birleştirmek

Başlangıçta açık pozisyon olmadığını, kontrat ayı ve günün TAS’a uygun olduğunu ve bir kontratın d = −0,03 farkıyla tamamen alındığını varsayalım. Sayılar güncel kotasyon değil, öğretici model girdileridir. Günün uzlaşması 70,20 dolar olduğunda alışa atanan fiyat 70,17 dolar olur.

İlk günlük değerleme (70,20 − 70,17) × 1.000 = +30 dolardır. Ertesi gün kontrat 69,70 dolardan satılarak kapatılırsa ikinci nakit hareketi önceki uzlaşma olan 70,20’den başlar: (69,70 − 70,20) × 1.000 = −500 dolar. Aynı pozisyon için ilk alış fiyatını yeniden başlangıç almak doğru olmaz.

İki aşamanın toplamı 30 − 500 = −470 dolardır. Doğrudan giriş ve çıkış üzerinden yapılan (69,70 − 70,17) × 1.000 hesabı da aynı sonucu verir. Önce 30 doları ekleyip ikinci aşamayı 70,17’den hesaplamak ilk kazancı iki defa sayar. Sadece sonraki 500 dolarlık çıkışı raporlamak ise daha önceki girişi atlar. Doğru ekstre kontrolünde her fiyat aralığı yalnızca bir kez yer alır.

Bu temel hesapta komisyon, vergi ve teminatın finansman maliyeti yoktur. Yatırılan teminat da 1.000 varil fiziksel petrolün toplam satın alma bedeli değildir. İlk gün pozitif tutar oluşması, yüksek teminat ihtiyacını veya daha sonra ek nakit gerekmesini engellemez. Ayrıca hesaba yazılan tutarın tamamının hemen çekilebilir olduğu anlamına gelmez.

70 dolarlık sabit fiyatlı alışla adil karşılaştırma

Aynı bir kontratlık pozisyon için iki alternatif düşünelim: 70,00 dolardan doğrudan almak ya da TAS ile S − 0,03 fiyatından almak. Fiyat etkisini ayırmak için her alternatifin kendi içinde tamamen gerçekleştiği varsayılır. Bu, iki kotasyonun istenildiği anda birlikte alınabileceği iddiası değildir. Masraflardan önce TAS ancak S − 0,03 < 70,00, yani S < 70,03 ise daha ucuzdur.

Tablodaki tasarruf, sabit alış fiyatından TAS fiyatının çıkarılıp 1.000 ile çarpılmasıdır. S = 69,90 iken TAS fiyatı 69,87 olur ve avantaj 130 dolardır. S = 70,03 olduğunda iki alış fiyatı 70,00’da eşitlenir. S = 70,20 ise 70,17’den alınan TAS, sabit alternatife göre 170 dolar daha pahalıdır. Uzlaşmanın altında olmak, alternatif bir mutlak fiyatın da altında olmayı garanti etmez.

Burada ölçülen, eşit miktar için işlem fiyatlarının parasal karşılığıdır; açılışta petrolün tamamı için ödeme yapıldığı söylenmez. S bilinmezken yalnızca d üzerinden seçim sonucu çıkarılamaz. TAS referansa göre mesafeyi belirler. Sabit fiyatlı emir mutlak bir seviye belirler, fakat hiç gerçekleşmeyebilir. Fiyat kesinliği, gerçekleşen miktar ve gerçekleşme ihtimali ayrı tutulmalıdır.

Üç dolarlık masraf farkı bile eşik fiyatı değiştirir

Yalnızca bu karşılaştırmaya, TAS için 5 dolar ve sabit fiyatlı alternatif için 2 dolar varsayımsal işlem masrafı ekleyelim. Bu varsayımlar altında TAS’ın daha ucuz olması için 1.000 × (S − 0,03) + 5 < 1.000 × 70 + 2 gerekir. Elde edilen koşul S < 70,027 dolar olur.

Üç ondalıklı bu sayı cebirsel bir sınırdır; o hassasiyette işlem yapılabildiğini söylemez. İlgili uzlaşma fiyatı 0,01 dolarlık ızgarada oluşuyorsa koşulu sağlayan en yüksek seviye 70,02’dir ve bu noktada masraf sonrası avantaj 7 dolardır. 70,03’te alış fiyatları eşit, TAS’ın masrafı ise 3 dolar daha yüksektir. Eşiği yukarı yuvarlayıp 70,03’ü avantajlı sınıra dahil etmek sonucu tersine çevirir.

5 ve 2 dolar, borsanın veya bir aracının gerçek ücret tarifesi değildir. Gerçek hesapta aynı hesap türü, kontrat sayısı ve erişilebilir işlem yolu karşılaştırılmalı; önemli finansman farkları ayrıca eklenmelidir. Tam gerçekleşme varsayımıyla bulunan maliyet, reddedilen veya kısmen gerçekleşen emrin fiili maliyeti yerine kullanılamaz.

Aynı S ne zaman silinir, ne zaman pozisyon kalır?

Ayrı bir senaryoda aynı kontrat ayı ve gün için bir kontrat S − 0,03’ten alınsın, bir kontrat S + 0,02’den satılsın. Her ikisi de gerçekleşmiş ve tam olarak aynı nihai S’ye bağlıysa fark varil başına 0,05, eşleşen kontrat çifti başına brüt 50 dolardır. Cebirsel çıkarma sırasında S’ler birbirini götürür.

Bu eşitlik, piyasada risksiz arbitraj bulunduğu anlamına gelmez. İki emrin de gerçekleşmesi, sıra, sunulan fiyatlar ve maliyetler hâlâ önemlidir. İki alış kontratı gerçekleşip yalnızca bir satış gerçekleşirse sadece bir çift eşleşir. Kalan uzun kontrat 70,17’den açılıp daha sonra 69,70’ten kapanırsa 470 dolar kaybeder. Eşleşen çiftin 50 dolarıyla birlikte sonuç brüt 420 dolar zarardır.

Günlük nakit kontrolü de bunu doğrular: iki alış ilk gün toplam 60 dolar, satış ise 20 dolar getirir; ilk toplam +80’dir. Kalan kontratın sonraki −500 dolarıyla sonuç −420 olur. Bu brüt örneklere önceki bölümdeki 5 ve 2 dolarlık ücretler sessizce uygulanmaz. Referans günleri farklıysa iki günün uzlaşmaları arasındaki değişim kalır. Kontrat ayları farklıysa vadeler arası fiyat farkına maruziyet sürer. Her iki emir üzerinde TAS yazması aynı S’yi kullandıklarını kanıtlamaz.

İşlem uygunluğu ve teslim yükümlülüğü değişmez

Normal vadeli işlem seansının açık olması, TAS emri kabul edildiğinin yeterli kanıtı değildir. Kural 524 çerçevesinde uygun ürünler, kontrat ayları ve zaman pencereleri borsa düzenlemeleriyle belirlenir. Kontrol, güncel işlem tarihi ve tam kontrat üzerinden yapılmalıdır; eski takvim veya geçmiş ayın uygunluğu yeterli değildir. Burada belirli bir güncel ayın uygunluğu ya da evrensel bir TAS saat aralığı ilan edilmez.

Standart CL fiziksel teslimata konu bir kontrat olmaya devam eder. TAS ile açılması onu yalnızca nakdi uzlaşan bir ürüne dönüştürmez ve vade sonunu yönetme ihtiyacını kaldırmaz. Fiyat ataması, ek zarar koruması da sağlamaz. Uzlaşmaya bağlı pozisyona çıkar sağlamak için ilgili piyasayı veya fiyatı manipüle etmek yasaktır; farkı elde etmenin meşru bir yöntemi değildir.

Emirden sonuca beş kontrol adımı

1. Ürün, kontrat ayı, işlem günü, yön, gerçekleşen miktar ve izinli TAS zamanını kaydedin. Gönderilen miktarla gerçekleşen miktarı ayırın.
2. Ekrandaki farkı doğru fiyat adımıyla dolar/varil birimine çevirin; henüz bilinmeyen S’yi bilinen d’den ayrı tutun.
3. Uzlaşma belirlendiğinde S + d’yi yeniden hesaplayıp atanan fiyatla karşılaştırın; gün ve kontrat ayının aynı olduğunu doğrulayın.
4. Her günlük hareketi yalnızca bir kez sayarak gerçek çıkışa kadar toplayın. Ücretleri ve finansman maliyetini ayrı satırlara ekleyin.
5. Alternatif emirleri veya karşılıklı işlemleri karşılaştırırken miktarları, gerçekleşme varsayımlarını ve referansları kontrol edin. Eşleşmeyen kontratları risk hesabından çıkarmayın.

TAS’ın işlevi, işlemi uzlaşma referansı etrafında düzenlemektir; petrolün gelecekteki seviyesini önceden bilmek değildir. Hangi fiyat bileşeninin sabitlendiğini, hangi maruziyetin kaldığını ve bütün nakit hareketlerinin toplamını görmek, ilk pozitif kaydı tek başına kâr saymaktan daha doğru bir değerlendirme sağlar.