Hisselerin Çoğu Düşerken Endeks Neden Yükselir?

Endeks günü yükselişle kapatırken içindeki hisselerin çoğu düşebilir. Çelişki yoktur: endeks, belirli ağırlıklardan oluşan bir sepetin getirisini; yükselen ve düşen hisse sayıları ise harekete katılımı ölçer. Asıl mesele yükselişi kimin taşıdığını, aynı evrenin karşılaştırılıp karşılaştırılmadığını ve yoğunlaşmadan hangi sonuçların çıkarılabileceğini anlamaktır.

Bir hisse yükselir, dördü düşer; endeks yine de %0,8 kazanır

Başlangıç değeri 1.000 olan beş hisselik varsayımsal bir fiyat endeksi düşünün. Aynı para birimi ve aynı kapanış aralığı kullanılıyor; temettü, bölünme, bileşen değişikliği veya hesaplanan pay sayısında değişim yok. Katkı, başlangıç ağırlığı ile hisse getirisinin çarpımıdır. Tablodaki birim, endeks getirisine katkıyı gösteren yüzde puandır; piyasaya giren para oranı değildir.

Toplam katkı +0,80 yüzde puandır; endeks 1.008 olur. A, endekse 15 puan eklerken diğerleri yedi puan götürür. Hisselerin yalnızca %20’si yükselir, medyan getiri −%1’dir. Tipik hisse düşerken ağırlıklı sepetin yükselmesi mümkündür.

A’nın net artıştaki payı 1,5/0,8, yani %187,5’tir. Negatif katkılar pozitifleri azalttığı için %100 aşılabilir; bu sayı portföy ağırlığı değildir. A çıkarıldığında kalan %50 yeniden ölçeklenmelidir: −%0,70 / %50 = −%1,40. Kalan −0,70 yüzde puanlık katkı, dört hisselik bağımsız portföyün getirisi sayılmaz.

Kapanış ağırlığı, açıklamaya çalıştığınız hareketi zaten içerir

Bu tek dönemde getiri, başlangıç ağırlığı × hisse getirisi toplamıdır. A’nın son ağırlığı %50 × 1,03 / 1,008, yaklaşık %51,0913 olur. Bileşen değişmeden de göreli fiyat performansı ağırlığı artırabilir.

Beş hissenin son ağırlıklarını aynı dönem getirileriyle çarpmak yaklaşık %0,8492 verir; gerçek sonuç %0,8’dir. Fiyat hareketi hem ağırlığa hem getiriye yansımıştır. Fark, gizli fon girişinin kanıtı değildir. A’nın ağırlığının %50’den %51,09’a çıkması da kurumsal net alımı göstermez; bunun için ayrıca akış veya pozisyon verisi gerekir.

Birden fazla günde ağırlıklar değişir, getiriler bileşik olarak birikir. Günlük katkıları bir bağlama yöntemi olmadan toplamak dönem getirisini vermeyebilir. Yeniden dengeleme ve şirket işlemleri varsa her tarihte gerçekten geçerli ağırlıklar kullanılmalıdır. Bugünkü bileşen tablosu geçmiş ayın yerine geçmez.

Piyasa değeri, fiyat ve eşit ağırlık farklı sepetler kurar

Piyasa değeri ağırlığı, dolaşımdaki paylara göre düzeltilebilir ve tek hisseye üst sınır uygulanabilir. Ayrı bir örnekte A’nın fiyatı 100, pay sayısı on milyon, dahil edilme katsayısı %20 ise düzeltilmiş değer 200 milyondur. B’nin fiyatı 50, pay sayısı sekiz milyon, katsayısı %80 ise 320 milyondur. Ağırlıklar yaklaşık %38,46 ve %61,54 olur. Birim fiyatı yüksek hisse mutlaka daha etkili değildir.

Fiyat ağırlıklı endekslerde yüksek fiyatlı hisseler daha etkilidir. Eşit ağırlık ise yeniden dengeleme anında her hisseyi aynı paya getirir; sonrasında fiyatlar ağırlıkları değiştirir. Beş hisseyi başlangıçta %20’şer tutmak (3% − 2% − 1% − 1% − 1%) / 5 = −%0,4 verir. Ancak gerçek bir eşit ağırlıklı endeks her gün basit ortalama değildir. S&P 500 Equal Weight üç ayda bir dengelenir; başka endekslerin takvimi farklı olabilir.

Bölenin değişmesi yatırım getirisi yaratmaz

Düzeltilmiş piyasa değeri 100 milyar, bölen 100 milyon ise endeks 1.000’dir. Piyasa hareketi olmadan sepet değişikliği hesaplanan değeri 120 milyara çıkarırsa, böleni 120 milyona yükseltmek endeksi 1.000’de tutar. Sepetin değer artışı yatırımcının %20 kazandığı anlamına gelmez.

Fiyatı yarıya indirip pay sayısını ikiye katlayan bölünme de %50 zarar yaratmaz. Temettülerin yeniden yatırımını içeren toplam getiri endeksi ile fiyat endeksi aynı ölçü değildir. Katkı farkını yorumlamadan önce ilgili metodolojideki şirket işlemlerini, para birimini ve geçerlilik tarihlerini kontrol edin; sonra yuvarlama ve veri farklarını araştırın.

Dar katılım, dönüşün tarihini söylemez

Büyük şirketler endeksini tüm borsanın yükselen hisse sayısıyla karşılaştırmak farklı evrenleri karıştırır. Önce endeksin kendi bileşenlerini aynı anda ölçün. Değişmeyen fiyatları, işlem sırası kapalı hisseleri ve eski kotasyonları ayrı tutun. Gözlem çıkarırken paydayı değiştirmemek yükselenlerin oranını bozar.

Ağırlıklı endeks yükselirken eşit ağırlıklı performans zayıf ve yükselen hisse sayısı azsa, tutarlı ölçüm altında katılım dar demektir. Pozitif katkının sürekli birkaç hissede toplanması bu teşhisi güçlendirir, yakın düşüşü kanıtlamaz. Liderlerin kâr büyümesi, sektör dağılımı ve değerleme değişimi yoğunlaşmayı sürdürebilir.

Karşılaştırılabilir birkaç seansta yükselenlerin oranının artması, daha çok sektörün pozitif katkı vermesi ve eşit ağırlığın güçlenmesi yayılmayı destekler. Tek günlük düzelme gürültü olabilir. Örneklem veya saat düzeltildiğinde ayrışma kayboluyorsa eski teşhisi bırakmak gerekir; onu savunmak için sonradan hikâye kurulmaz.

Başlığı yorumlamadan önce dört kontrol

1. Endeksi, bileşenleri, para birimini, dönemi ve fiyat ya da toplam getiri sürümünü kesinleştirin.
2. Katkıları geçerli başlangıç ağırlıklarıyla yeniden hesaplayın; toplamı endeks puanları ve şirket işlemleriyle uzlaştırın, açıklanamayan farkı saklamayın.
3. Aynı evrende yükselen, düşen, değişmeyen sayıları; medyanı ve sektör katkılarını karşılaştırın. Eşit ağırlık için dengeleme tarihini kontrol edin.
4. Yoğunlaşmış liderliği, net para girişini ve dönüş beklentisini ayrı iddialar olarak ele alın; her biri kendi kanıtını gerektirir.

Son olarak endeks ile elinizdeki ürünü ayırın. Fon giderleri, takip farkı ve kaldıraçlı ETF’lerin günlük sıfırlanması hesap getirisine başka bir katman ekler. Önce sepeti kimin hareket ettirdiğini, sonra ürünün onu nasıl izlediğini açıklayın.