COMEX altın teslimatı: Fatura neden 100 ons ile giriş fiyatının çarpımı değildir?

Altın vadeli işleminde görünen 10.000 dolarlık kâr ile teslimat için istenen 258.700 dolarlık metal bedeli aynı hesabın birbirinin yerine geçen kalemleri değildir. İlki kontratın birikimli sonucudur; ikincisi teslim alınacak metale ilişkin borçtur. İkisini uzlaştırmak toplam ekonomik harcamayı gösterir. Fakat faturayı zamanında ödeyebilmek için ayrıca kullanılabilir nakdi kontrol etmek gerekir.

Örneğimizde net nakit çıkışı 248.700 dolardır. Bu tutar, 100 ons ile 2.500 dolarlık giriş fiyatının çarpımından bulunan 250.000 dolara da eşit değildir. Eksik bir kâr ödemesi veya aynı miktar altına sağlanan özel bir indirim yoktur: külçenin içerdiği saf altın 99,500 troy onstur. Asıl mesele kontrat miktarı ile faturalanan saf miktarı birbirine karıştırmamaktır.

Kontrat büyüklüğünden külçenin saf ağırlığına geçiş

Standart COMEX Gold Futures kontratının kodu GC, işlem birimi 100 troy onstur. Teslimatta standart ağırlığın yüzde 5 üstüne veya altına izin verilir; asgari saflık 995 milyemdir. Onaylı marka, uygun depo, belgeler ve saklama zinciri koşulları da aranır. Dolayısıyla sadece tartı ve saflık testinin uygun çıkması, herhangi bir külçeyi teslimata elverişli hâle getirmez.

Bu özellikler standart GC içindir; diğer büyüklükteki altın kontratlarına otomatik olarak uygulanamaz. Troy ons ile gündelik ağırlık ölçüsü olan ons da aynı değildir. Brüt ağırlığı G, ondalık biçimde saflığı f, faturalanan saf altını W olarak tanımlarsak W = G × f olur. Brüt 100,000 troy ons ve 0,995 saflık, 99,500 troy ons saf altın demektir.

CME’nin resmî teslimat örneği, metal faturasının saf ağırlığı esas aldığını gösterir. Ancak 0,995 bütün külçelerin gerçek saflığı değildir; kuraldaki alt sınır ve bu yazının varsayımıdır. Gerçek miktarlar, depodaki metalin mülkiyetini temsil eden warrant belgesi ve ilgili kayıtlardan alınmalıdır. Faturayı doğru hesaplamak için asgari koşulla belgelenmiş gerçek değeri ayırmak gerekir.

Burada seçilen girdiler saf ağırlığı tam olarak üç ondalık basamakla, metal bedelini de tam sent tutarıyla verir. Her olası faturaya uygulanacak bir yuvarlama algoritması ileri sürmüyoruz. Belgelerde daha ayrıntılı değerler varsa önce o alanların hesaplama ve yuvarlama esasları incelenmelidir. Sadece toplamı tutturmak için haneyi azaltmak, farkın kaynağını ortadan kaldırmaz.

Teslim fiyatının hangi güne ait olduğunu doğrulayın

706.D kuralında normal fiyat temeli, teslim niyetinin sunulduğu günün kapanış uzlaşma fiyatıdır. Teslim niyeti teslim ayının sondan ikinci iş gününde sunulmuşsa, sondan üçüncü iş gününün kapanış uzlaşma fiyatı kullanılır. Ay sonundaki bu istisna nedeniyle fatura tarihi, pozisyona giriş tarihi ve geçerli referans günü aynı kabul edilemez.

Uzak vadeli kontratların uzlaşma fiyatının nasıl oluştuğu, resmî referans ile son işlem fiyatını ayırmak için yararlı bir örnektir. Oradaki fiyat belirleme yöntemi GC teslim kuralının yerine geçmez; bu faturanın dayandığı kontrat ve tarih ayrıca doğrulanmalıdır.

Giriş fiyatı F0, teslimat için geçerli referans P olsun. Bir kontratlık uzun pozisyon hiç değişmeden tutulmuş ve vadeli işlem hesabı gerekli takas fiyatı düzeltmeleriyle birlikte aynı P seviyesine kadar uzlaştırılmışsa, birikimli sonuç 100 × (P − F0) olarak yazılır. Bu, geçmiş günlük nakit uzlaşmalarının toplamıdır; teslimat gününde ikinci kez alınacak yeni bir kâr değildir.

Hesap ekstresi farklı bir uzlaşma fiyatında bitiyorsa eksik kalan düzeltme bulunmalıdır. Kontrat sayısı değişmiş, pozisyon kısmen kapatılmış veya vade yenilenmişse gerçek işlem ve nakit kayıtları gerekir. Basit formülün kullanılabilmesi, hesabın gerçekten tek ve kesintisiz bir uzun pozisyonu temsil etmesine bağlıdır.

Aynı vadeli işlem hesabına karşı üç farklı külçe

Bir GC’nin kotasyondaki ons başına 2.500 dolardan alındığını, teslim referansının 2.600 dolar olduğunu varsayalım. Alternatif külçeler 99,000, 100,000 ve 101,000 troy ons brüt ağırlıktadır; her biri yüzde 99,5 saflıktadır ve diğer teslim koşullarının sağlandığı kabul edilir. Bunlar tek kontrat karşılığında birlikte teslim edilen üç adet 100 onsluk külçe değildir. Her satır ayrı bir olasılıktır; ilk hesapta ücret, vergi, finansman ve depolama gideri yoktur.

Vadeli işlemin sonucu her durumda 100 × (2.600 − 2.500) = 10.000 dolar kârdır. Orta satırda saf miktar 100,000 × 0,995 = 99,500 onstur. Bunu 2.600 dolar ile çarpmak 258.700 dolarlık metal bedelini verir. Daha önce hesaba yansımış 10.000 dolarlık kâr çıkarıldığında birikimli net nakit çıkışı 248.700 dolardır.

En düşük toplam ödeme, en az saf altın içeren satıra aittir. Sanki üç durumda aynı varlık miktarı satın alınıyormuş gibi toplamları sıralamak yanıltıcı olur. Orta satırın saf ons başına maliyeti 248.700 ÷ 99,500, yaklaşık 2.499,497487 dolardır. Paydada kontratın nominal 100 onsunu kullanmak, alınan saf altının gerçek birim maliyetini vermez.

Giriş fiyatına göre kilitlenmeyen bölümün hesabı

Nominal kontrat miktarı Q = 100 olsun. Diğer giderler öncesindeki net harcama C = WP − Q(P − F0) = QF0 + (W − Q)P biçiminde düzenlenir. İlk terim 250.000 dolardır. İkinci terim, teslim alınan saf miktarla nominal vadeli işlem miktarı arasındaki farkın teslim fiyatıyla değeridir.

W ile Q eşit olduğunda kalan terim sıfırlanır ve basitleştirilmiş tutar QF0’a iner. Brüt ağırlığın 100 olması bu eşitliği sağlamaz. Orta külçede W − Q = −0,500 ons olduğundan düzeltme −1.300 dolardır. Daha ağır alternatifte +0,495 onsluk fark +1.287 dolarlık düzeltme üretir.

Bu eşitlik bir muhasebe açıklamasıdır, risksiz kazanç önerisi değildir. Alınan metal miktarı değişmekte, ödeme yükümlülüğü sürmekte ve hesap dışında giderler bulunmaktadır. Belirli bir fiziksel ihtiyacı korumak için kontrat sayısını seçmek ise ayrı bir risk eşleştirme problemidir. Tek GC’nin, sonradan tahsis edilecek her külçenin saf ons maliyetini tam giriş fiyatında sabitlediği söylenemez.

Fiyat düşerken toplam harcamanın neden artabildiği

Şimdi orta külçeyi, yani 99,500 saf onsu ve 2.500 dolarlık giriş fiyatını sabit tutalım. Yalnızca P değişsin. Tablodaki üç satır bağımsız son durumlardır; aynı pozisyonun zaman içindeki fiyat yolu değildir. P = 2.400 iken metal 238.800 dolara iner, fakat vadeli işlem 10.000 dolar zarar etmiştir. Toplam 238.800 − (−10.000) = 248.800 dolardır.

2.400 ve 2.600 dolarlık iki son durum arasında fiyat 200 dolar yükselirken net harcama 100 dolar azalır. Fiyata duyarlılık W − Q = −0,500 onstur: nominal uzun pozisyon, alınan saf miktardan biraz büyüktür. W 100’ün üzerinde olsaydı yön tersine dönerdi. Miktarlar eşit olduğunda ise giderler hariç bu fiyat duyarlılığı kalmazdı.

Bu sonuç, altın düştükçe teslimatın her zaman pahalandığı anlamına gelmez. Eşit olmayan iki miktarın tam olarak dengelenmediğini gösterir. Elektronik tabloda ya işaretli kâr/zararı metal bedelinden çıkarın ya da zararın mutlak tutarını ekleyin. Zararı bir tahsilatmış gibi yeniden çıkarmak, gerçek nakit yönünü ters çevirir.

Depolama bedeli ile ödeme günündeki kaynak ihtiyacını ayırın

706.F kuralına göre elleçleme ve depolama giderleri teslimat günü dâhil o güne kadar ödenmiş olmalıdır. Teslim gününü aşan, 30 günü geçmeyen uygun peşin depolama dönemi için kullanılmamış kısım oransal olarak karşılanır. Alıcı takas üyesi, satıcı takas üyesine bu tutarı fatura düzeltmesi yoluyla öder.

Bağımsız bir varsayım olarak, 30 günlük dönem için önceden 30 dolar ödendiğini ve teslimattan sonra 12 günlük sürenin kaldığını düşünelim. Karşılık 12 dolardır. Orta külçenin 2.600 dolarlık referansında fatura 258.712, birikimli net harcama 248.712 dolar olur. Bu, güncel depo tarifesi değil, orantı hesabıdır. Sonraki depolama, depodan çıkarma, taşıma, sigorta, aracılık, vergi ve finansman ayrıca belgelenmelidir; örneğe alınmamaları ücretsiz olduklarını göstermez.

Birikimli net harcama, o gün yalnızca aynı tutarı yatırmanın yeterli olduğunu da göstermez. Ödeme son saatinden önce 10.000 dolar serbestçe kullanılabiliyorsa, başka yükümlülük veya ek teminat çözülmesi yokken 258.712 dolarlık fatura için 248.712 dolar yeni kaynak gerekir. Kullanılabilir bakiye sıfırsa gereken yeni transfer 258.712 dolardır. Alımın ekonomik hesabı aynı, nakdin yeri ve kullanılabilirliği farklıdır.

Başlangıç teminatı altın için peşinat değil, güvencedir. Ancak gerçekten serbest bırakıldığında ödeme kaynağına dönüşür. Teminatı kalıcı alım gideri, iadesini de kâr saymak sonucu bozar. Beklenen bir iade hem kullanılabilir bakiye içinde hem ayrı bir kaynak indirimi olarak iki kez yer alamaz.

Warrantın devri, külçenin depodan çıkıp başka adrese ulaşmasıyla aynı işlem değildir. Depo warrantı ile fiziki teslimat arasındaki ilişki, hangi mülkiyet hakkının geçtiğini anlamaya yardımcı olur. Nakliye, sigorta ve depodan çekiş düzenlemeleri fatura ödemesinden ayrı takip edilmelidir.

Mutabakat için beş somut kontrol

1. Standart GC kodunu, vadeyi, kontrat sayısını ve teslim bildirimini eşleştirin. Basit hesabı kullanmadan önce pozisyondaki değişiklikleri listeleyin.
2. Warrant numarası, marka ve depoyu kontrol edin; brüt ağırlık, saflık ve faturalanan saf miktarı ayrı yazın. Birim ve yuvarlama farklarını belgeye dayanarak çözün.
3. Referans fiyatı niyet tarihine ve ay sonu istisnasına bağlayın. Vadeli işlem hesabını gerekli düzeltmelerle aynı fiyat seviyesine kadar uzlaştırın.
4. Metal bedeli, işaretli sonuç ve net harcamayı ayrı hesaplayın. Her belgeli gideri bir kez ekleyin; birim maliyette gerçek saf miktarı kullanın.
5. Fatura vadesi, serbest nakit, geçmiş teminat hareketleri, teminat çözülmesi ve sonraki giderler için tarihli bir plan oluşturun. Doğru toplam, zamanında kaynak bulunduğunu kanıtlamaz.

Faturanın kendi içinde açıklanmayan farkı varsa önce ağırlık, saflık, fiyat tarihi ve ücretlere bakın. Bunlar tutuyor ama toplam nakit hesabı tutmuyorsa eksik veya çift sayılan hareketleri arayın. Genel bir “diğer gider” kalemi ya da 100 × giriş fiyatı, bu incelemenin yerine geçmez.